Tytuł jednego z filmów Józefa Robakowskiego Bliżej – dalej, można odnieść do całej jego praktyki artystycznej, w której z niezwykłą dociekliwością analizował „w zbliżeniu” podstawowe elementy języka filmowego i jednocześnie uczył krytycznego dystansu w spojrzeniu na filmowaną rzeczywistość.
Artysta zaliczany do czołowych twórców filmowej neoawangardy był współzałożycielem Warsztatu Formy Filmowej (1970-1977), formacji która pozostaje kluczowym odniesieniem dla kolejnych generacji twórców i badaczy sztuki nowych mediów.
Jego praktyka artystyczna pokazana jest w zestawieniu dwóch różnych i jednocześnie przenikających się perspektyw: „kina rozszerzonego” i „kina własnego”. Z jednej strony to udział w formułowaniu i kształtowaniu koncepcji filmu strukturalnego, kluczowa rola, jaką odegrał w neoawangardowym eksperymencie i krytycznym dyskursie sztuki jako wnikliwy analityk wizualnego języka mediów. Z drugiej strony, przedstawienie odrębnej pozycji twórcy wypracowywanej w zindywidualizowanej formule „kina własnego” będącego rodzajem autorskiego zapisu samego siebie, w którym autobiografia zastępowała kwestionowaną historię, a prywatność była odpowiedzią na rzeczywistość realnego socjalizmu.
W ramach „kina rozszerzonego” będącego w praktyce Robakowskiego wyzwaniem dla nawyków percepcyjnych odbiorcy, atakowanego światłem, dźwiękiem, sytuowanego w rozszerzonej przestrzeni oddziaływania tego kina, pokazane są filmy zaliczane do klasyki kina strukturalnego. Nowatorskie analizy struktur przekazu filmowego i warunków odbioru, eksperymenty z oczyszczaniem języka filmu z literatury, fabuły, anegdoty i z dążeniem do obiektywizacji zapisów filmowych, w których artysta rezygnował z autorskich ingerencji na rzecz partycypacyjnego modelu kolektywnych realizacji.
Pod hasłem „kina własnego” prezentowane są filmy i wideo, w których artysta proponował własny scenariusz postrzegania rzeczywistości PRL-u, w których strategia prywatności stawała się gestem politycznym. Formuła „kina własnego” ma rozwinięcie w pracach, których Robakowski jest zarazem twórcą jak protagonistą, autorem, bohaterem i narratorem.
Józef Robakowski. Bliżej – dalej
Kuratorka: Bożena Czubak
Od 13 października 2017 roku do 28 stycznia 2018 roku
Luigi Pecci Centre for Contemporary Art w Prato
