Wystawa Czartoryscy. Historia kolekcji będzie miała swój wernisaż już 7 grudnia. Kolekcja, której początki datowane są na 1801 rok, po wielu przeprowadzkach znalazła swe miejsce w królewskim Krakowie. Tak powstało Muzeum Książąt Czartoryskich, niegdyś własność Fundacji Książąt Czartoryskich, działające pod opieką krakowskiego Muzeum Narodowego. 29 grudnia 2016 roku Skarb Państwa nabył całą kolekcję. Wystawa organizowana w Galerii Kordegarda ma na celu przybliżenie tego niezwykłego zbioru. Ekspozycja stworzona została przy współpracy z Muzeum Narodowym w Krakowie.
Kolekcja powstawała w Puławach, następnie jej zasoby były powiększane w Paryżu, a od 1870 roku sukcesywnie trafiała do Krakowa. Kolejne zabytki były kupowane przez księcia Władysława Czartoryskiego aż do jego śmierci w 1894 roku. Utworzone w ten sposób Muzeum Książąt Czartoryskich posiada obecnie kolekcję dzieł malarstwa europejskiego XIII–XVIII w., zabytków europejskiego i islamskiego rzemiosła artystycznego (od średniowiecza do XIX w.), grafik, eksponatów sztuki starożytnej oraz militariów.
Romantyczna Czartoryska i książę-bibliofil. Izabela Czartoryska dostarczyła kolekcji eksponatów o znaczeniu romantyczno-sentymentalnym. Gromadząc je w Puławach, m.in. w Świątyni Sybilli, stworzyła panteon dziejów Polski, umieszczając tam urny i sarkofagi z relikwiami sławnych Polaków (np. Bolesława Chrobrego). Mit dawnej potęgi armii polskiej i jej dowódców stworzył potężną kolekcję militariów, w tym zbroi husarskich. Izabela Czartoryska wspierała również twórczość artystów współczesnych, w tym Aleksandra Orłowskiego, autora obrazu Kozacy pędzący na koniach.
Władysław Czartoryski reprezentował inne podejście do kolekcjonerstwa. Dążył do gromadzenia zespołów obiektów bliskich sobie stylowo bądź warsztatowo, zarówno w dziedzinie malarstwa, rzeźby, jak i rzemiosła. Zakupów dokonywał w ramach wielkich aukcji i transakcji kolekcjonerskich głównie w Paryżu, Rzymie, Florencji czy Londynie, a także na Bliskim Wschodzie – w Stambule i Kairze – oraz przy współpracy wybitnych na owe czasy znawców.
Myślą przewodnią ekspozycji w Galerii Kordegarda jest przedstawienie sposobu kształtowania się prywatnej kolekcji w Polsce, w czasach łaskawych i trudnych. Głównym nurtem prowadzącym przez te założenia jest podział dokonany według zainteresowań i pomysłów kolekcjonerskich trzech najważniejszych postaci tworzących kolekcję Czartoryskich: Izabeli Czartoryskiej, Adama Kazimierza Czartoryskiego i Władysława Czartoryskiego.
„Kolebką pierwszego polskiego muzeum była puławska posiadłość książąt Czartoryskich, która po opuszczeniu przez nich Warszawy stała się główną siedzibą rodu z księciem Adamem Kazimierzem, generałem Ziem Podolskich, na czele.” – wspomina w tekście kuratorskim Paulina Chełmecka z Muzeum Narodowego w Krakowie – „Byłego kandydata do polskiej korony charakteryzowała pasja bibliofilska. Gromadzone przez niego jeszcze w okresie warszawskim dzieła literatury światowej, szczęśliwie ocalałe z wielu zawieruch późniejszych czasów, stały się podwaliną późniejszych zbiorów Biblioteki Książąt Czartoryskich. U boku księcia stanęła poślubiona mu księżna Izabela z Flemmingów Czartoryska, kobieta znacznie młodsza. Na fali jego bibliotecznych zamiłowań kolekcjonerskich oraz sytuacji społeczno-politycznej końca XVIII wieku księżna Izabela, wyzbywszy się aury rokokowej damy, stała się krzewicielką romantycznego patriotyzmu. Głównym impulsem owych przemian była trudna sytuacja Rzeczypospolitej i realna groźba jej upadku w wyniku kolejnych rozbiorów”.
Wystawa Czartoryscy. Historia kolekcji
Od 7 grudnia 2017 roku do 14 stycznia 2018 roku
Galeria Kordegarda, Warszawa
