W kwietniu, w CSW Znaki Czasu w Toruniu, odbędzie się otwarcie najważniejszej wystawy tego półrocza – ekspozycji I po co nam ta wolność?, nawiązującej do stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę. Już teraz rozpoczyna się cykl wykładów towarzyszący tej wystawie. 7 marca, Jerzy Brukwicki poprowadzi pierwszy z czterech wykładów poświęconych tematyce wolności w sztuce.
Wolność i niezależność dla wielu pokoleń Polek i Polaków stanowiły najistotniejsze cele ich społecznej i patriotycznej działalności. Możliwość swobodnego decydowania o sobie, podejmowanie pozbawionych ograniczeń decyzji, nieskrępowane wyrażanie własnych myśli i uczuć to wartości uniwersalne. Aby je osiągnąć, zmagano się z wieloma przeciwnościami, toczono wojny, wywoływano powstania, wzniecano bunty i strajki.
W rozważaniach, debatach i sporach o wolności i niezależności sztuka – rozumiana jako poszukiwanie drogi życia, prawdy, sprawiedliwości – nabiera wyjątkowego znaczenia, odzwierciedla wielowątkowe terytorium ich uwarunkowań i uwikłań dziejowych i społecznych, moralnych i intelektualnych. Kształtuje zbiorową wyobraźnię. Jest jedną z istotnych możliwości zrozumienia świata, obszarem spotkania się ludzi o wspólnocie myśli, poglądów i dążeń. Dzieła sztuki stanowią dociekliwe i emocjonalne komentarze przeżyć i doznań człowieka, jego zmagań z rzeczywistością. Poruszają ludzkie sumienia, pomagają zrozumieć nie tylko istotę bytu, ale i umiłowanie wolności.
Zagadnienia suwerenności i niezależności w Polsce, pomimo głębokich przemian ustrojowych, nadal pozostają warte dialogu, wymiany poglądów. Artyści nie pozostają obojętni na wydarzenia codzienności. Odważnie przekraczali i nadal przekraczają ideologiczne zakazy i nakazy; walczyli z cenzurą.
Współczesna sztuka polska zachęca do refleksji, zastanowienia się nad przyszłością. Wyrasta z rodzimej tradycji artystycznej, jej wielowątkowych doświadczeń. W znacznym stopniu odnosi się do przeobrażeń społecznych, politycznych i egzystencjalnych minionego czasu. Rok 1918, 1939, 1945, 1956, 1968, 1970, 1976, a zwłaszcza 1980 i 1989 są nie tylko datami o znaczeniu politycznym, ale wyznaczają również przełomowe momenty w polskiej sztuce, jej kształcie, tożsamości i kondycji.
Niedawno w wywiadzie dla toruńskiego „Ikara” Maciej Stuhr, aktor teatralny i filmowy, stwierdził: „Wolność to jest fantastyczna rzecz. Dla niektórych. Bo nie ma obowiązku wolności”. Ta trafna wypowiedź budzi nasze refleksje o wolnej Polsce, patriotyzmie, polityce, normach społecznych, zagrożeniach. Warto pamiętać, że słowo „wolność” składa się tylko z siedmiu liter. Niewielu. A tak wiele znaczy w ludzkim życiu.
Wolnym być… Sztuka i niezależność. Wykład Jerzego Brukwickiego
7 marca 2018 roku, godz. 18.00
Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu
