Wystawa Kono Donkili poświęcona jest afrykańskiemu teatrowi lalek – zjawisku mocno zakorzenionemu w tradycji wielu społeczności zamieszkujących Czarny Kontynent. Świadczą o tym źródła archeologiczne, historyczne oraz bogata tradycja ustna.
Lalki poprzez swoje zdolności do ożywania, są nieustannie zawieszone pomiędzy życiem a śmiercią i odgrywają istotną rolę w wielu rytuałach. Biorą udział w rozstrzyganiu lokalnych konfliktów, pomagają wydawać wyroki, występują w obrzędach wróżbiarskich, służą pomocą w przepowiadaniu przyszłości. Pełnią ważną funkcję w magii terapeutycznej, rytuałach inicjacyjnych, kulcie przodków, obrzędach pogrzebowych, kultach płodności. Pomimo tego bogactwa rytualnych zastosowań, służą też zwykłej rozrywce.
Afrykańskie lalki przybierają zróżnicowane formy i rozmiary – od naprawdę małych do ogromnych, obsługiwanych przez kilku lalkarzy. Mogą mieć ruchome członki, manipulowane za pomocą sznurków, drutów, prętów. Animuje się je rękoma, palcami u nóg, nosząc na głowie, ramionach lub przed sobą, niczym tarczę.
Teatr lalek w Afryce jest zupełnie innym zjawiskiem od tego, który znamy z naszych europejskich realiów. Repertuar lalkarzy afrykańskich nie ma wyraźnej formy dramatycznej. Przedstawienia stanowią przeważnie krótkie scenki, łączące w sobie taniec i muzykę. Często są całkowicie spontaniczne i nieprzewidywalne.
Afrykańska sztuka lalkarska osadzona we własnej tradycji, rozwija się dynamicznie, czerpiąc śmiało z innych wzorców. Miejscowi artyści chętnie adaptują nieznane im dotąd techniki manipulacyjne oraz rozszerzają swój repertuar o nowych bohaterów i nowe przekazy.
Na wystawie prezentowane są lalki z Mali, Nigru, Nigerii, Wybrzeża Kości Słoniowej, Togo, Beninu, Ghany, Tanzanii, Demokratycznej Republiki Konga, Kamerunu, Gabonu, Konga. Jest to część kolekcji podarowanej Muzeum Narodowemu w Szczecinie przez wybitnych znawców afrykańskiego teatru lalek Oleńkę Darkowską-Nidzgorską i Denisa Nidzgorskiego-Gordiera”.
Ewa Prądzyńska – kurator wystawy
Wystawa przygotowana przez Muzeum Narodowe w Szczecinie we współpracy z Teatrem Lalek Banialuka i Galerią Bielską BWA towarzyszy XXVIII Międzynarodowemu Festiwalowi Sztuki Lalkarskiej w Bielsku-Białej, organizowanemu przez Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana, który odbędzie się w dniach od 22 do 26 maja.
Kono Donkili. Afrykański Teatr Lalek
Kurator: Ewa Prądzyńska
Od 20 maja do 17 czerwca 2018 roku
Galeria Bielska BWA w Bielsku-Białej
