W środę, 30 maja, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK zaprasza na dyskusję panelową poświęconą pojęciu ojczyzny widzianemu z perspektywy kobiecej. W rozmowie wezmą udział Joanna Hańderek, Joanna Ostrowska oraz Małgorzata Markiewicz.
Wystawa Ojczyzna w sztuce zachęca do refleksji nad pojęciem ojczyzny w świetle zmian zachodzących obecnie w świecie. Jak zauważyła Maria Anna Potocka, „żyjemy dzisiaj w trudnych – czyli przejściowych – czasach, kiedy właściwie wszyscy mamy do odrobienia lekcję na temat ojczyzny” i „każdy musi stworzyć jej własną definicję”.
Na swoistą pułapkę napotykamy już na płaszczyźnie języka. W polszczyźnie słowo „ojczyzna” ma rodzaj żeński, ale zawiera też męski element związany ze słowem „ojciec”. Tłumacząc „ojczyznę” na angielski, niemal odruchowo wybieramy homeland (dom) lub fatherland (ojciec), a przecież istnieje też trzecia, kobieca możliwość w postaci motherland (matka). Mimo „męskich”, „ojcowskich” skojarzeń we francuskim tłumaczeniu la patrie stosujemy rodzajnik żeński, w języku niemieckim zaś męski – der Heimat.
Kim jest zatem ojczyzna – mężczyzną czy kobietą? Kim powinna być? Definiowanie ojczyzny wiąże się z aksjologicznym dylematem – nacisk kładziemy bowiem na konieczną uniwersalność i pojemność tego pojęcia związaną z faktem, że ojczyzna należy do nas wszystkich. Jednocześnie w obliczu dynamicznych zmian zachodzących na świecie nie możemy zapomnieć o perspektywie osobistej i indywidualnej. Jeśli jednak to właśnie męskie, związane z siłą patriarchatu konotacje zdają się mieć przewagę, to jak wygląda pojmowanie ojczyzny z perspektywy kobiecej?
Na te i inne pytania spróbują odpowiedzieć zaproszeni goście: badaczki dr hab. Joanna Hańderek i dr Joanna Ostrowska oraz artystka, której praca prezentowana jest na wystawie Ojczyzna w sztuce – Małgorzata Markiewicz.
Joanna Hańderek – wykłada filozofię kultury i filozofię współczesną na Uniwersytecie Jagiellońskim, prowadziła zajęcia na Uniwersytecie Trzeciego Wieku oraz z licealistami. Opiekun koła naukowego studentów filozofii UJ. Wraz z Darią Gosek prowadzi autorską audycję Przypisy w Radiofonii, gdzie popularyzuje filozofię i analizuje problemy współczesnej kultury. Współtworzy wraz z Sylwią Szyszką festiwal filozoficzny Co By Było Gdybyś, organizując warsztaty i spotkania dla młodzieży ze szkół podstawowych, gimnazjów i liceów. Współtworzy cykl konferencji Kultura wykluczenia? oraz Filozofia technologii.
Joanna Ostrowska – doktor nauk humanistycznych w zakresie historii (Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego), absolwentka Instytutu Sztuk Audiowizualnych UJ, Katedry Judaistyki UJ i Gender Studies Uniwersytetu Warszawskiego, studiowała również produkcję filmową i telewizyjną na PWSFTViT w Łodzi. Członkini Krytyki Politycznej i Restartu. Wykładała w Katedrze Judaistyki UJ, na Gender Studies UJ, UW i IBL PAN, w Pracowni Pytań Granicznych UAM oraz na Żydowskim Uniwersytecie Otwartym. Od dwóch lat prowadzi zajęcia dotyczące przedwojennego kina żydowskiego na studiach polsko-żydowskich PAN. Zajmuje się między innymi tematyką związaną ze zjawiskiem przemocy seksualnej w czasie II wojny światowej i zapomnianymi ofiarami nazizmu. Obecnie studiuje również hebraistykę na Wydziale Orientalistycznym UW.
Małgorzata Markiewicz – rzeźbiarka, matka-akrobatka. Absolwentka studiów magisterskich i doktoranckich na Wydziale Rzeźby ASP w Krakowie. Studiowała na uczelni Konstfack w Sztokholmie. Ciągle pracująca pomiędzy, w zakombinowanej wyrwie czasowo-przestrzennej. Autorka pomnika Gombrowicza na krakowskim Podgórzu. Obecnie adiunkta na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Współpracuje z galerią l’étrangère w Londynie.
Dlaczego „ojczyzna” a nie „matczyzna”? Dyskusja panelowa
30 maja 2018 roku, godz. 18.00
Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK
