Twarz i Maska: Werner Herzog to wystawa prezentująca 20 fotosów z kinematograficznego dorobku Wernera Herzoga koncentruje się na ukazaniu relacji i inspiracji pomiędzy malarstwem a filmowym językiem reżysera. Ekspozycja, przybierając formę multimedialnej instalacji, przywołuje osobliwą galerię obrazów, w której niczym sen pojawiają się filmowe kadry, portrety bohaterów – podświadoma projekcja niezdefiniowanych obszarów rzeczywistości. Tym samym otwiera pole do poszukiwania odpowiedzi na jedno z najważniejszych pytań stawianych przez Herzoga: kim właściwie jesteśmy jako ludzie.
Twórczość Wernera Herzoga określana jest często mianem filmowego „eseju o człowieku”. Bohaterami jego obrazów są postaci „odmieńców” i „szaleńców” niedopasowanych do funkcjonujących norm, konwencji i reguł. Samotni, zbuntowani, odrzucający reguły społecznego porządku, przekraczający granice, podróżujący do kresu własnych możliwości – swoim egzystencjalnym uwikłaniem wyrażają jedyną możliwą drogę dotarcia do wewnętrznej prawdy o nas samych.
Specyfika realizmu herzogowskiego obrazu służy ukazaniu wnętrza – tego, co skrywane, ukryte, pulsujące pod powierzchnią. Obecne w jego twórczości wpływy estetyki i myśli romantyzmu, egzystencjalizmu i ekspresjonizmu – zauważane i przywoływane przez krytyków i badaczy – nie wyczerpują zarówno pola odniesień, jak i interpretacyjnych odczytań. Jak zauważa Joanna Sarbiewska w książce Ontologia i estetyka filmowych obrazów Wernera Herzoga, wyjątkowość Herzoga kryje się przede wszystkim w referencyjnej mocy filmowego obrazu, który rejestruje bytową (niemą, ukrytą) obecność – niedostępną innym narzędziom poznawczym. Choć Herzog „wierzy w celuloidową taśmę”, to jego filmy zakorzenione są w tradycji sztuki.
Specyfikę języka filmowego Herzoga tworzą między innymi relacje jego dzieł z malarstwem, przywołujące nie tylko twórczość przedstawicieli romantyzmu czy ekspresjonizmu, ale i baroku czy też późnego średniowiecza. Jak często mówi w wywiadach reżyser, to właśnie malarstwo miało nieporównanie większy wpływ na jego twórczość niż jakiekolwiek dzieło filmowe. Inspiracje i wpływy wykraczają tu jednak poza podobieństwa wyłącznie formalne, kompozycyjne, ikoniczne cytaty. Dotyczą znacznie głębszych obszarów doświadczenia, podnoszonych w hermeneutycznych analizach malarstwa. Jak pisze Leszek Kołakowski w Horror metaphysicus, różne aspekty rzeczywistości ostatecznej (to, co bezimienne i nieopisywalne) najlepiej znajdują swój wyraz w religii i sztuce. Intensywny akt przeżycia i doświadczenia artystycznego otwiera bowiem poczucie zrozumienia, rodzaj ulotnego spełnienia, które jest zarówno prawomocne w sensie poznawczym, jak i dostarcza przeświadczenia, iż jest się w styczności z czymś bardziej realnym niż codzienna rzeczywistość.
Wojciech Luchowski – kurator
Podczas wernisażu 28 czerwca odbędą się: Lucki Stipetić, Dyrektor Werner Herzog Filmproduction – rozmowa video oraz wykład prof. Krzysztofa Kozłowskiego Fitzcarraldo to ja. O filmach fabularnych Wernera Herzoga.
Twarz i Maska: Werner Herzog
Kurator: Wojciech Luchowski
Koordynacja: Tomasz Zieliński
Organizator: Fundacja Czarny Karzeł
Otwarcie: 28 czerwca 2018 roku, godz. 18.00
Galeria Miejska bwa w Bydgoszczy
