Na wystawie Ocalone w grafice. Akwaforty Johanna Carla Schultza z Muzeum Narodowego w Gdańsku zostały zgromadzone dzieła graficzne Johanna Carla Schultza – wybitnego dziewiętnastowiecznego malarza i grafika, wielkiego miłośnika historii i zabytków Gdańska.
Zostanie zaprezentowany wybór rycin z trzech tek graficznych, zawierających łącznie 54 akwaforty, tworzących cykl Gdańsk i jego budowle w oryginalnych malowniczych sztychach z geometrycznymi szczegółami i tekstem (Danzig und seine Bauwerke in malerischen Original-Radierungen mit geometrischen Details und Text). Niezwykłe dzieło, wydane w latach 1855–1868, przyniosło Schultzowi sławę i Królewski Złoty Medal w dziedzinie sztuki i nauki.
Bohaterem cyklu jest miasto, ukazane w odległej panoramie jak i szczegółowym zbliżeniu. Artysta z wielkim pietyzmem odtwarza wnętrza, detale architektoniczne i atmosferę gdańskich uliczek, które pod wpływem zmian jakie niósł wiek nowoczesności, traciły swoją wyjątkową wartość historyczną i urok. W związku z modernizacją miasta, rozpoczętą już w pierwszej połowie XIX wieku, w następstwie licznych inwestycji budowlanych i poszerzania ulic, burzono bez jakiegokolwiek nadzoru średniowieczne budowle, bramy, oczyszczano świątynie, wielkie sienie i usuwano przedproża. Mimo protestów Schultza i jego zabiegów o stworzenie prawnych rozwiązań chroniących zabytki, miasto, z roku na rok, traciło bezcenne dzieła i autentyczny obraz własnej przeszłości. W związku z lekceważącym stosunkiem władz do działań artysty, na początku lat czterdziestych Schultz rozpoczął pracę nad cyklem akwafortowych widoków Gdańska. „Niech przynajmniej obrazy owych budowli trafią do potomnych” – napisał we wstępie do cyklu. Poza budynkami i malowniczymi miejscami, które za chwilę miały bezpowrotnie zniknąć z mapy miasta, artysta zobrazował także przebudowywane w XIX wieku wnętrza gdańskich kamienic. Graficzne dzieło Schultza, ukazując świat i epokę które przeminęły, stało się, zgodnie z intencją twórcy, nie tylko ponadczasowym utrwaleniem jej piękna, ale także dokumentacją przestrzeni skazanej na zagładę i argumentem w batalii o jej ochronę.
Dzieła na papierze z muzealnej kolekcji, nie mogą być prezentowane na wystawie stałej ze względu na obostrzenia konserwatorskie. Pokaz rycin Schultza potrwa do 30 września.
Ocalone w grafice. Akwaforty Johanna Carla Schultza z Muzeum Narodowego w Gdańsku
Kurator: Alicja Andrzejewska-Zając
Od 3 lipca do 30 września 2018 roku
Muzeum Narodowe w Gdańsku, Oddział Sztuki Dawnej, ul. Toruńska 1
