Bohaterką programu filmowego Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego w ramach jubileuszowego 15. Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera będzie Maria Hirszbein – jedna z pierwszych kobiet, która w polskim kinie przedwojennym zajmowała się produkcją filmową. Przegląd odbędzie się od 25 do 30 sierpnia w kinie Iluzjon.
Przegląd obejmie pięć spośród wyprodukowanych przez Marię Hirszbein filmów. Pokazom towarzyszyć będą prelekcje. Zewem morza Henryka Szaro, pierwszym filmem w historii polskiego kina, którego akcja częściowo zaczyna się na morzu, rozpocznie się przegląd. Seans poprzedzi rozmowa poświęcona Marii Hirszbein i sytuacji kobiet w międzywojennym przemyśle filmowym, którą poprowadzi dr hab. Monika Talarczyk. Udział w spotkaniu udział wezmą udział dr hab. Małgorzata Radkiewicz oraz Michał Pieńkowski. Kolejną produkcją w przeglądzie będzie Policmajster Tagiejew Juliusza Gardana, która przyniosła Leo-Film sukces kasowy, a reżyserowi zasłużone pochwały. Dramat oparty na powieści Gabrieli Zapolskiej porusza problem prześladowania Polaków w jednym z miasteczek pod zaborem rosyjskim. Pokazowi towarzyszyć będzie muzyka na żywo w wykonaniu Michała Załęskiego z zespołu Jazzpospolita. Scenarzystą pierwszej komedii – 10% dla mnie – był współwłaściciel Leo-Film Bolesław Land. Papa się żeni Michała Waszyńskiego to zabawna komedia omyłek rozgrywająca się w świecie artystycznych elit. Dwa ostatnie filmy w przeglądzie wyszły spod ręki Henryka Szaro. Kłamstwo Krystyny to typowy dla tego okresu melodramat o tematyce społeczno-obyczajowej, na motywach powieście Stefana Kiedrzyńskiego. Ślubowanie to dźwiękowy remake w języku jidysz filmu Zygmunta Turkowa z 1924 roku.
Maria Hirszbein urodziła się 5 marca 1889 roku w Zgierzu. Ukończyła Akademię Handlową w Berlinie. W 1924 roku rozpoczęła pracę w wytwórni Leo-Forbert, która produkowała filmy fabularne i dokumentalne w języku jidysz. Dwa lata później wykupiła udziały wytwórni i zmieniła jej nazwę na Leo-Film. W roku 1932 odniosła wielki sukces, produkując Legion ulicy Aleksandra Forda. W tym samym, 1932 roku, wspólnikiem Marii Hirszbein został architekt i scenograf Bolesław Land. Przez trzy lata to on miał decydujący wpływ na działalność wytwórni. Dopiero po jego śmierci w roku 1936 Hirszbein ponownie przejęła kontrolę nad Leo-Film. Po wyprodukowaniu komedii Papa się żeni Michała Waszyńskiego wróciła do współpracy z Henrykiem Szaro.
Maria Hirszbein należała też do założycieli i działaczy Polskiego Związku Producentów Filmowych, a także była członkiem władz Polskiego Związku Przemysłowców Filmowych. Zmarła w czasie II wojny światowej. Okoliczności jej śmierci nie są jasne – zginęła we wrześniu 1939 roku podczas oblężenia Warszawy albo – jak głosi inna wersja – została zamordowana w roku 1942 podczas likwidacji warszawskiego getta. Była jedną z nielicznych kobiet, które w polskim kinie przedwojennym zajmowała się produkcją filmową. Zależało jej, by każde nowe dzieło Leo-Filmu wnosiło do kinematografii coś nowego. Nie bała się ryzyka, podejmowała nowe tematy, stawiała na debiutantów. To w jej wytwórni zaczynali karierę reżyserzy Henryk Szaro i Juliusz Gardan oraz aktorzy Nora Ney, Franciszek Brodniewicz, Tola Mankiewiczówna, Helena Grossówna, Tadeusz Fijewski. W opinii tych, którzy z nią pracowali nazwisko Marii Hirszbein powinno figurować na czołowych kartach złotej księgi filmu polskiego.
Maria Hirszbein – przegląd Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego
15. Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera
Od 25 do 30 sierpnia 2018 roku
Kino Iluzjon, Warszawa
