16. Festiwal Sacrum Profanum w pełnej krasie – zogniskowany tym razem wokół czterech haseł: NPDLGŁŚĆ / WLNŚĆ / EMNCPCJ / FNTZMT. Dni od 11 do 17 września są świętem Niepodległej Muzyki.
Po raz pierwszy na festiwalu zagrają: Orkiestra Muzyki Nowej, Red Note Ensemble, Radical Polish Ansambl, GGR Betong, Hashtag Ensemble, Fire! Orchestra i Warsztat Muzyczny. Niemal wszystkie zespoły przygotowały specjalne programy dla Krakowa. Ponownie będzie można usłyszeć lubiane składy z Arditti Quartet, Musikfabrik i Zeitkratzer. W programie znalazły się także pozycje związane z 85. urodzinami profesora Krzysztofa Pendereckiego – wpisują się one w miejskie obchody urodzin Maestro w Krakowie – oraz z 80. urodzinami profesora Zygmunta Krauzego. Festiwal przypomina także o jubileuszu 70-leciu Chóru Polskiego Radia. Podobnie jak w ubiegłym roku zrobił to Piotr Peszat, festiwal zostanie w autorski i artystyczny sposób podsumowany, zrelacjonowany i skomentowany w zamówionym przez festiwal utworze audiowizualnym Jacka Sotomskiego.
W roku 100-lecia odzyskania polskiej niepodległości jednym z haseł festiwalu staje się właśnie NPDLGŁŚĆ. Koncerty oznaczone tym hasłem prezentują suwerenną twórczość polskich kompozytorów wszystkich pokoleń ostatniego stulecia, których myśl kompozytorska wzbogaciła światowy obieg muzyki współczesnej. Są to m.in. Krzysztof Penderecki, Zygmunt Krauze, Bogusław Schaeffer, Witold Szalonek, Agata Zubel czy Marta Śniady – w sumie wybrzmią utwory 27 polskich twórców. Dziesięć z tych kompozycji powstało lub powstaje na zamówienie festiwalu Sacrum Profanum, w tym opera Alka Nowaka napisana do libretta Olgi Tokarczuk w reżyserii Pii Partum. Całość złoży się na największą prezentację polskiej muzyki w historii festiwalu.
WLNŚĆ w sztuce to przede wszystkim autorska wypowiedź i brak cenzury. To także otwartość na eksperyment, a wreszcie i improwizacja. Co powstaje na styku obu tych podejść do tworzenia muzyki? Z tym zagadnieniem zmierzymy się podczas różnorodnych stylistycznie koncertów – od aleatoryzmu aż po swobodną improwizację.
Miejsce spotkania jazzu i muzyki współczesnej, które najpełniej dokona się na koncercie Actions przygotowanym wspólnie z Matsem Gustafssonem i jego Fire! Orchestra. Artyści zagrają tytułową kompozycję Pendereckiego na free-jazzową orkiestrę oraz partytury graficzne Schaeffera – prekursora tego nurtu. Usłszeć będzie można także standardy jazzowe z lat 20.-60. XX wieku w retro-futurystycznych aranżacjach Zeitkratzera oraz utwory z elementami jazzu czy pasjonującymi dialogami solówek Wertmüllera, Zorna lub Braxtona – kompozytorów sprawnie łączących oba światy – w wykonaniu mistrzowskiego Musikfabrik w towarzystwie Petera Brötzmanna, legendarnego saksofonisty-improwizatora. Warto tu wspomnieć o obecności Wacława Zimpla, który również przybliża rejony jazzowe w programie.
Wśród wydarzeńjest również miejsce na koncert-manifest kwartetu Arditti zatytułowany Emigranci – niemal w całości z repertuarem polskich kompozytorek (Sikora, Kulenty, Buczek i Dlugoszewski). Emancypację rozumiemy również jako bunt i wyjście z ram, z pewnego konserwatywnego gorsetu. Koncerty wpisane w to pasmo są skupione na szczególnej klasie zespołów wykonujących muzykę współczesną (Zeitkratzer, Spółdzielnia Muzyczna, GGR Betong) oraz współpracujących z nimi kompozytorach (Piotr Peszat, Zbigniew Karkowski, Éliane Radigue), którzy wspólnie proponują zupełnie świeże spojrzenie na tradycyjnie pojmowane zagadnienia notacji, kompozycji, wykonawstwa czy szerzej muzyki nowej. To muzyka twórców o często nieakademickich korzeniach, wywodzących się ze świata sztuki dźwięku, muzyki alternatywnej, improwizowanej, awangardowej czy eksperymentalnej. Dlatego na Festiwal zaprezentuje się projekt $półdzielnia. Emancypacja rozumiana jest tu jako wyjście poza kanon i zerwanie z akademicką tradycją, jako zacieranie granic pomiędzy muzyką współczesną i alternatywną – w utworach nowej dyscypliny, głębokiego minimalizmu, drone czy noise’u. Ten ostatni znajdzie najpełniejszą realizację w koncercie GGR Betong – zespołu, który wyspecjalizował się w transkrypcji idei muzycznych na tę ekstremalną estetykę.
FNTZMT (fantazmat) – to swoisty eskapizm: ucieczka od codziennych problemów, tak mikro, jak i makro skali. Festiwalowe FNTZMT budują mity i archetypy, do które zaprezentują się programach kilku koncertów: Meduza, Eurydyka, Inanna czy Aeolian. Przeniosą one słuchaczy do innego, wyobrażonego świata – opery czy teatru muzycznego. Jest to pasmo prezentujące muzykę idylliczną, wręcz sielską: wspomniany Aeolian oraz koncert Folk Music z bezpośrednimi cytatami z muzyki ludowej. To koncert przygotowany przez zespół Radical Polish Ansambl w hołdzie Zygmuntowi Krauzemu. FNTZMT to czas na złapanie oddechu (przede wszystkim koncert Żywioł z kompozycją Radigue do głębokiego słuchania) i obronę przed rzeczywistością.
16. Festiwal Sacrum Profanum
Od 11 do 17 września 2018 roku
Krakowskie Biuro Festiwalowe
