Od 20 lipca 2011 roku w Galerii Rzemiosła Artystycznego Muzeum Narodowego w Krakowie można oglądać wystawę fajansów hiszpańsko-mauretańskich ze zbioru Książąt Czartoryskich w Krakowie.
Jest to jedno z wydarzeń towarzyszących wystawie Skarby Korony Hiszpańskiej. Wyroby pochodzące z warsztatów działających w południowo-wschodnich miejscowościach Hiszpanii to jedno z najbardziej niezwykłych zjawisk w historii europejskiej ceramiki, łączą bowiem dwie różne tradycje ceramiczne: europejską i bliskowschodnią, przeniesioną na Półwysep Iberyjski przez Arabów.
Nie jest pewne, od kiedy mauretańscy garncarze działający w okolicach Malagi robili swą charakterystyczną ceramikę, jednak już w początkach XIV wieku osiągnęła ona poziom równie wysoki jak wyroby pochodzące z Bliskiego Wschodu. Od tej pory była także wysyłana za granicę.
Jej cechą charakterystyczną były metalicznie lśniące dekoracje kontrastujące z białym tłem naczynia pokrytego szkliwem cynowym. Malatury wykonywano za pomocą farb ceramicznych otrzymywanych ze związków srebra i miedzi (tzw. lustry) i wypalano bez dopływu tlenu.
Po pewnym czasie mauretańscy garncarze zaczęli migrować na północ, ich umiejętności przejęli także garncarze chrześcijańscy z okolic Walencji, gdzie powstało kolejne na Półwyspie Iberyjskim centrum wyrobu ceramiki.
Wkrótce zaczęły powstawać tu wspaniałe naczynia dekorowane motywami europejskimi, na przykład herbami rodów hiszpańskich czy włoskich, wykonywanymi techniką lustru.
Wyroby wysyłane do Italii poprzez wyspę Majorkę oddziaływały na tamtejszą produkcję – garncarze z Dreuty czy Gubbio zaczęli robić naczynia inspirowane tak formami, jak i dekoracjami hiszpańsko-mauretańskiej ceramiki. Nazwano je majoliką, od włoskiej nazwy Majorki (Isola di Maiolica).
Fajanse hiszpańsko-mauretańskie są ozdobą wielu światowych kolekcji, pojedyncze egzemplarze znajdują się także w zbiorach polskich. Kolekcja Książąt Czartoryskich, której większą część pokazujemy obecnie w Galerii Rzemiosła Artystycznego, należy do najliczniejszych w naszym kraju.
Grupę naczyń nabytych w XIX wieku przez księcia Władysława Czartoryskiego uzupełnia misa ze zbiorów Muzeum Narodowego, przekazana w darze przez Edwarda Goldsteina w 1910 roku. Prezentowane naczynia pochodzą z wieków od XV do XVII.
Muzeum Narodowe w Krakowie
al. 3 Maja 1
30-062 Kraków
