Nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka ukazała się książka Pawła Jasienicy Archeologia na wyrywki ze wstępem prof. Zbigniewa Bukowskiego. Niniejszy zbiór reportaży archeologicznych – kolejny z cyklu po Świcie słowiańskiego jutra (1952, 1954) – oparto na pierwszym, a zarazem jedynym jego wydaniu, przygotowanym przez Książkę i Wiedzę w 1956 roku.
Przy opracowywaniu tekstu unowocześniono pisownię, zachowując charakterystyczne dla pisarstwa Jasienicy formy językowe. Poprawiono też drobne nieścisłości w cytatach, datach (np. datę śmierci Zoriana Dołęgi Chodakowskiego) i pisowni nazwisk. Dodano nieliczne przypisy, oznaczając je cyferkami – przypisy autora oznaczone zostały gwiazdkami.
Pisana w latach 1953 – 1956, należąca do cyklu reportaży archeologicznych Jasienicy, książka stanowi w pewnym sensie kontynuację Świtu słowiańskiego jutra (1952, 1954), wydanego w latach późniejszych jako Słowiański rodowód.
Autor wraca w znane już sobie miejsca, gdzie wciąż trwają prace wykopaliskowe. Ponownie zjawia się więc w Biskupinie, a także w Gdańsku i Opolu. Ogląda też pozostałości pogańskiego kręgu kultowego na Górze Sępiej (dawnej Raduni), opisuje magiczne zwyczaje Ślązaków przedstawione w XIII-wiecznym dziele brata Rudolfa, cystersa z klasztoru w Rudach. Wraz z uczestnikami ekspedycji poszukuje śladów historycznych Grodów Czerwieńskich – w Gródku Nadbużnym (dawny gród Wołyń), Czermnie (Czerwień) i Sąsiadce (Sutiejsk); przypomina pionierskie prace Zoriana Dołęgi Chodakowskiego, który przed ponad stuleciem badał grodziska w widłach Huczwy i Bugu. Relacjonuje dzieje Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, najstarszego i największego ongiś regionu górniczo-hutniczego na ziemiach polskich. Odwiedza także wsie kurpiowskie, kreśląc zarazem obraz prowincjonalnej Polski z wczesnych lat pięćdziesiątych.
Paweł Jasienica, właśc. Leon Lech Beynar (1909 – 1970). Odznaczony pośmiertnie w 2007 roku Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski – historyk, eseista, publicysta; autor słynnej syntezy dziejów Polski przedrozbiorowej (Polska Piastów, Polska Jagiellonów, Rzeczpospolita Obojga Narodów). Uczestnik kampanii wrześniowej, oficer Armii Krajowej; po wojnie represjonowany. Od 1959 roku wiceprezes ZLP; ostatni prezes Klubu Krzywego Koła (1962). W 1964 jako jeden z 34 intelektualistów podpisał protest przeciwko polityce kulturalnej władz PRL. Od 1966 wiceprezes polskiego PEN Clubu. W 1968 wystąpił w obronie represjonowanych studentów, co spowodowało zakaz publikacji jego prac.
