Po raz pierwszy w całości ukazał się Notatnik niespiesznego przechodnia Jerzego Stempowskiego, publikowany wcześniej w latach 1954-1969 na łamach paryskiej Kultury. Książka wydana została przez Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, oddział Muzeum Literatury oraz Towarzystwo Więź.
Książka jest zbiorem refleksji najwybitniejszego polskiego eseisty XX wieku mieszkającego od 1940 roku w Szwajcarii. Autor pisze o literaturze, polityce, malarstwie, muzyce, architekturze, motoryzacji, teatrze, balecie, krajobrazach… wykorzystując rozmaite formy literackie: esej, recenzję, dziennik podróży. Obowiązkowa lektura dla wszystkich zainteresowanych kulturą polską XX wieku.
Wszyscy – piszący i milczący – poszukujemy słów potrzebnych do nawiązania kontaktu ze światem, który zmienił się dookoła nas i przerósł nasz poprzedni zasap terminów i pojęć. Wszyscy wiemy, że nie zdobędziemy go żadnym frazesem, nie odgrodzimy się odeń żadną dymną zasłoną fikcji, że musimy przyjąć go do wiadomości i że do opisania go potrzebny nam jest język dokładny, rzeczowy, jasny, przylegający dokładnie do naszych doświadczeń. Literatura bieżąca nie dostarczała nam dotąd takiego języka, ale literatura ma własne drogi, własny rozkład jazdy: chwilami wyprzedza, chwilami spóźnia się z historią. Wyjście z zaczarowanego koła konwencji literackiej stało się w obecnych warunkach niezbędnym krokiem wstępnym do stworzenia jakiejś metody opisu i porządkowania naszych doświadczeń.
Jerzy Stempowski
Jerzy Stempowski, Notatnik niespiesznego przechodnia
Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, Muzeum Literatury, Towarzystwo Więź
