6 marca nakładem Ośrodka KARTA i Domu Wydawniczego PWN ukazała się unikatowa relacja z walk II wojny światowej: Sołdat, którą napisał były czerwonoarmista Nikołaj Nikulin.
Książka wydana w nowej serii Karty historii to zapiski Nikołaja Nikulina – żołnierza, który trafił na front w wieku 18 lat i jako jeden z nielicznych przetrwał cały szlak bojowy od Leningradu, gdzie brał udział w przerwaniu blokady miasta, przez Warszawę i Gdańsk aż do Berlina. Opisał doświadczenia wojny z perspektywy zwykłego chłopaka, który czołga się na brzuchu po błocie frontowym, a czasem w to błoto pada na twarz.
Sołdat odsłania nieznany obraz wojny. To zapis przeżyć młodego człowieka, przerażonego otaczającym go okrucieństwem. Wojna wybuchła, gdy skończył szkołę – zaciągnięcie do wojska było dla niego szokiem, zburzyło marzenia o studiach historii sztuki. Nikulin walczył na pierwszej linii frontu, był kilkakrotnie ranny. Został odznaczony za bohaterstwo, awansowany, a później zdegradowany. Jego wspomnienia odzierają frontowe przeżycia z heroizmu, burzą mit wielkiej wojny ojczyźnianej. To obrazy wycieńczonych, głodujących i marznących żołnierzy, którzy walczą między
sobą o mundury i buty poległych.
Nikulin spisywał wojenne przeżycia na gorąco, gdy w 1943 r. znalazł się w szpitalu polowym. Główną część opowieści dopisał w latach 70. XX wieku, próbując poradzić sobie z ciążącą mu przez lata traumą. Książka ukazała się w Rosji po raz pierwszy w 2007 r. pod tytułem Wspomnienia wojenne. Jej wcześniejsza publikacja nie była możliwa ze względu na prawdopodobieństwo ingerencji cenzury.
Wspomnienia czerwonoarmisty to niejako odpowiedź na książkę Egzekutor Stefana Dąmbskiego, wznowioną w lutym 2013 r. także w serii KARTY HISTORII. Dramatyczna spowiedź żołnierza Armii Krajowej, który stał się maszyną do zabijania, podobnie jak Sołdat zmusza do konfrontacji z
przemilczanymi aspektami wojennej rzeczywistości.
Seria Karty historii przygotowana przez Ośrodek KARTA i Dom Wydawniczy PWN to cykl publikacji dokumentujący historyczne fakty poprzez sprawozdania uczestników wojennych wydarzeń. Ich poruszające relacje składają się na panoramę losów narodów uwikłanych w bezwzględną machinę wojny. Stanowią ważny głos w dyskusji o konsekwencjach i tragizmie wojennych losów. Serię otworzyła wydana 6 lutego 2013 r. książka „Wypędzone. Historie Niemek ze Śląska, z Pomorza i Prus Wschodnich” autorstwa Helene Plüschke, Ursuli Pless-Damm i Esther Gräfin von Schwerin.
Nikołaj Nikulin, Sołdat
6 marca 2013 roku
