Konserwacja muzealiów ze stałej ekspozycji Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej to projekt realizowany w 2013 roku, współfinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zadanie dotyczy konserwacji 16 uli kłodowych, z których większość stanowi ekspozycję tradycyjnej orawskiej pasieki.
Ule kłodowe zupełnie znikły już z krajobrazu Orawy, tym bardziej ważne jest by zachować je w jak najlepszym stanie. Stanowią one nie tylko piękny element tzw. małej architektury ale też są pretekstem do opowieści o pasiecznictwie, jako ważnej gałęzi wiejskiego przemysłu i o pszczołach – wręcz świętych owadach, traktowanych niegdyś jak członków rodziny, do których podchodzić należało z odpowiednim stanem ducha. Opieka nad pasieką wiązała się nie tylko z niezbędnymi czynnościami sanitarnymi czy technicznymi ale też z informowaniem jej mieszkańców o ważnych wydarzeniach rodzinnych i obrzędowych.
Projekt Konserwacja muzealiów ze stałej ekspozycji Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej zakończy się otwarciem zmodernizowanej stałej ekspozycji pasieki w sąsiedztwie Dworu Moniaków. Zachowanie uli w dobrym stanie zarówno technicznym jak i estetycznym pozwoli na budowanie pozytywnego wizerunku orawskiej wsi, zwłaszcza wśród zwiedzających, dla których przyjazd do Muzeum jest nierzadko pierwszym kontaktem z tradycyjną kulturą regionu lub w przypadku gości z zagranicy pierwszym kontaktem z polską kulturą ludową. Ze zbiorów Muzeum korzystają też osoby ze środowisk naukowych, prosząc o konsultacje lub udostępnienie określonych zbiorów do dokumentacji fotograficznej. Dlatego ważne jest byśmy mogli prezentować sprawne i estetyczne przedmioty.
Muzeum – Orawski Park Etnograficzny prezentuje tradycyjną kulturę materialną, społeczną oraz duchową ludności polskiej Orawy. Najpiękniejszym obiektem architektury jest Dwór Moniaków, którego bryłę chronią przed słońcem w upalne dni stare jak on sam, rozłożyste drzewa. Zespół budynków dworskich – owczarnia, stajnie i wozownia, przypominają o czasach świetności tego założenia. Zagrody chłopskie ukazują warunki bytowe ludności orawskiej od biednych po zamożnych gospodarzy. Wnętrza czarnych izb, okadzone dymem z paleniska kryją domowe sprzęty. Ich praktyczność połączona z wysmakowaną estetyką, finezyjnością, ale i surowością podpowiada, jakie życie wiedli ich właściciele. Białe izby są z kolei prezentacją najpiękniejszych, najsolidniejszych dekoracyjnych sprzętów. Pod sufitem sosręb – swoisty pamiętnik domu, ponieważ właśnie na nim wyryzowane są: daty jego budowy, innych ważnych dla rodziny wydarzeń, sentencje w języku łacińskim oraz rozeta – symbol słońca, mający zapewniać pomyślność, zdrowie, bezpieczeństwo domownikom. Pod sosrębem zawieszano słomiany pająk, pełniący w wierzeniach funkcję dobrej wróżby. O rzeźbione listwy na ścianach opierano obrazy na szkle malowane i oleodruki przedstawiające, m. in.: Trójcę Świętą, świętą Rodzinę, świętą Annę pochyloną nad Maryją, uczącą ją czytać, świętego Wendelina i Jana Nepomucena oraz wielu innych. Pod oleodrukami i obrazami wiszą rzędami ozdobne talerze i pękate siałki. Na łóżkach piętrzą się, wypełnione gęsim pierzem, pięknie haftowane pierzyny, poduchy i jaśki. Wnętrza młodszych – dwudziestowiecznych chałup pokazują zmiany jakie nastąpiły w wystroju i estetyce, zaś sentencje wypisywane na domowych makatkach podpowiadają o marzeniach i życzeniach orawskich gospodarzy. Atrakcją skansenu są również obiekty chłopskiego przemysłu wiejskiego – kuźnia, olejarnia, tartak oraz folusz. Prezentują one nie tylko wymyślne technologie produkcji, trud żmudnej pracy rzemieślników, ale i umiejętność ludzi w bezkolizyjnym dla środowiska wprzęganiu sił natury w procesy wytwórcze. Do duchowej refleksji zachęcają zwiedzających: kościół pw. Matki Bożej Śnieżnej, przydrożne kapliczki oraz dzwonnica. W życiu mieszkańców Orawy nie brakowało chwil zabawy. O naturalnej potrzebie rozrywki – tańca, śpiewu, muzykowania, przypomina ekspozycja w Białej i Czarnej muzealnej karczmie.
Konserwacja muzealiów ze stałej ekspozycji
Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej
