26 września 2009 roku w godzinach od 12.00 do 15.00 w parku przed Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie odbędzie się inauguracja projektu Idee, będącego pokazem transparentów. Prezentacja Idee to zawieszone w przestrzeni parku przed CSW proste transparenty z komunikatami autorstwa kilkunastu wybitnych artystów, których sztuka ukształtowała ideową specyfikę lat 90. Nie jest to powrót do idei czasu minionego, lecz prezentacja wypowiedzi aktualnych i konfrontujących się ze sobą.
Forma transparentu kojarzy się w oczywisty sposób z deklaracjami społecznymi lub politycznymi, jednak prezentowane komunikaty nie mają bezpośrednich odniesień do tych sfer. Z drugiej natomiast strony, nawet jeśli dotyczą jedynie zagadnień sztuki, to formuła tej prezentacji – czyli rodzaj sytuacji komunikacyjnej – generować będzie u widzów (także tych, którzy nie interesują się specjalnie współczesną sztuką) samodzielne określanie ich odniesień i sensów.
W Polsce nieliczni artyści posługiwali się transparentami – w latach 70. wykonywał je Leszek Przyjemski, nicując slogany propagandy władzy ludowej. Do legendy przeszedł innego rodzaju transparent Andrzeja Partuma: wielkie MILCZENIE AWANGARDOWE wisiało niewiele ponad godzinę w poprzek Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie. Interwencja władz była szybka, ale filmowcy też się nie lenili i zapis działania znalazł się na filmie Józefa Robakowskiego Żywa galeria.
Komunikaty na transparentach prezentowane w tak specyficznej przestrzeni miasta, jaką jest park, w przestrzeni właściwie dla nich nienaturalnej, uzyskują cechy foucaultowskich heterotopii, sytuacji przemieszczonych z jednego porządku w inny. Należy przy tym pamiętać, że choć park przed Zamkiem jest dla wielu osób swoistym przedpolem instytucji sztuki, to dla innych jest po prostu przestrzenią relaksu lub tylko terenem tranzytowym. Zresztą w parku obecne są już na zasadzie stałej ekspozycji inne prace posługujące się tekstem (Jenny Holzer, Lawrence Weiner i Peter Downsborough).
Prezentacja Idee pomyślana jest jako element równoległy (ale autonomiczny) do dużej wystawy Schizma, prezentującej w CSW sztukę lat 90. Jest zatem swoistym wstępem do tej wystawy, akcentującym perspektywę aktualną. Tytuł Idee nawiązuje do wystawy Idee poza ideologią, prezentowanej w CSW w 1993 roku. Wtedy wydawało się, że czas ideologicznych dogmatów właśnie minął i można już sztukę rozpatrywać jako język wypowiedzi ideowych. Komunikat Idee poza ideologią miał przede wszystkim wskazywać, że ideowość sztuki nie jest tym samym, co jej ideologiczność, że przyszedł moment, gdy artyści mogą indywidualnie – co nie musi przecież znaczyć, że egoistycznie – decydować o tym, co znajdzie się w polu sztuki.
Prezentowane hasła/komunikaty nie są podpisane nazwiskami ich autorów, by widzowie się nimi nie sugerowali, lecz samodzielnie odnajdywali konteksty znaczeń. Nazwiska autorów będą podane w folderze dostępnym w Zamku Ujazdowskim od chwili otwarcia wystawy Schizma. Sztuka polska lat dziewięćdziesiątych.
Kuratorem projektu jest Grzegorz Borkowski.
26 września 2009 roku, godz. 12.00 – 15.00, CENTRUM SZTUKI WSPÓŁCZESNEJ ZAMEK UJAZDOWSKI, Warszawa, ul. Jazdów 2
