8 marca 2010 roku o godz. 18.00 w warszawskim Teatrze Rozmaitości gościnnie wystąpi Leo Leszek Kantor z monodramem Wyjechać ze skrzypcami. Spektakl w reżyserii Kantora miał premierę na zeszłorocznym festiwalu Dwa Brzegi w Kazimierzu Dolnym. Na 43. Międzynarodowym Festiwalu Jednego Aktora sztuka otrzymała nagrodę Wojewody województwa dolnośląskiego.
Ten dokumentalny teatr posiada wyraźnie określonego adresata: Mądrym ku pamięci, nieświadomym dla nauki. Kantor, emigrant marcowy, dodaje jeszcze: Politykom ku przestrodze. (…) Autor opowiada losy Ola Spiro – w czasie wojny więźnia gułagu, potem muzyka Filharmonii Warszawskiej i Teatru Wielkiego, w 1968 roku zmuszonego do emigracji, zmarłego w 2007 roku. Dzieje Ola Spiro są zaledwie częścią dokumentalnego teatru Leo Kantora. Przekształciły się w opowieść o wojnie, ale przede wszystkim o Polakach i Żydach. Także o Marcu’68, który zdaniem Kantora wcale nie rozegrał się na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, ale w wielu miastach i miasteczkach, skąd z paszportem w jedną stronę wyjeżdżali ci, którzy przeżyli Zagładę.
Wielu nigdy już do Polski nie przyjechało. Spiro powiadał: Jak chciałem, to nie wpuszczali, jak mogłem, to nie miałem zdrowia. Temu wyjątkowemu teatrowi towarzyszą dźwięki skrzypiec. Żaden inny instrument, dosłownie i w przenośni – twierdzi Leo Kantor – nie leży grającemu bliżej serca. I żadna inna muzyka, tylko Henryka Wieniawskiego – Polaka i Żyda w jednej osobie – nie zawiera tyle smutku i żalu. Nieprzypadkowo ten instrument umiłowali Żydzi i Polacy – mówi twórca monodramu – dwa najbardziej melancholijne narody świata.
Leo Leszek Kantor – slawista, usunięty po Marcu’68 z pracy w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu, publicysta. W latach 1970–2005 związany z Uniwersytetem Sztokholmskim. Od 1990 roku szef Międzynarodowego Forum Kultury w Szwecji, od 1999 dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Filmów Dokumentalnych Człowiek w świecie, od 2005 szef kolegium polsko-szwedzkiego kwartalnika Suecia-Polonia. W 2008 roku otrzymał główną nagrodę Federacji Artystów Szwedzkich za obronę praw człowieka. Mieszka w Sztokholmie.
Teatr Rozmaitości
ul. Marszałkowska 8
Warszawa
