Bezpośrednią inspiracją dla wystawy była jedna z najsłynniejszych powieści Pereca Życie instrukcja obsługi – wielowątkowa opowieść o mieszkańcach paryskiej kamienicy. Skomponowana w oparciu o zasady kombinatoryki i reguł szachowych, realizowała postulaty eksperymentalnej grupy literackiej OuLiPo, której Perec był członkiem od 1967 roku.
Jak pisała Anna Wasilewska o dziele Francuza: „podlegające ścisłym formalnym rygorom, arbitralnie dobranym, jest książką eksperymentalną, awangardową, którą czyta się jak powieść realistyczną, nie podejrzewając istnienia pod powierzchnią tekstu skomplikowanej maszynerii, wprawiającej w ruch narrację”. Podobnie wystawa może być oglądana bez znajomości zasady, według której została zbudowana – jako zestaw interesujących, nieco obsesyjnych prac. Lecz jednocześnie ma dać widzowi przyjemność z odkrywania reguł, którymi w swojej twórczości – tak jak Perec – kierują się artyści.
Georges Perec swoje utwory dzielił na należące do czterech pól, czterech sposobów zadawania sobie pytań. Jest pole socjologiczne, czyli badanie codzienności, jest autobiografia, są rzeczy ludyczne (czyli efekt realizowania narzuconych sobie formalnych przymusów), jest także pole fabularne, wynikające z chęci „pisania książek, które czyta się jednym tchem”. Wychodząc od tego podziału, wystawa Życie. Instrukcja łącząca różne dyscypliny twórcze – gromadzi prace i autorów, dla których istotne jest myślenie przez klasyfikację, upodobanie do rygorów formalnych czy też tworzenie złożonych narracji. Ekspozycja dzieli się na cztery części: ludyczną, socjologiczną, fabularną i autobiograficzną. Integralną jej część stanowi czytelnia, która przenika do wszystkich „rozdziałów” wystawy. Wśród prezentowanych publikacji znalazły się zarówno książki fotograficzne, jak i będące efektem projektów artystycznych, bądź same będące projektami artystycznymi.
Podczas wernisażu odbędzie się performas zatytułowany Wymianka – miniaturowe zdarzenie teatralne przygotowane przez reżyserkę Weronikę Szczawińską i kompozytora Krzysztofa Kaliskiego. Inspiracją do stworzenia tej pracy stały się dwa istotne wątki zaczerpnięte z twórczości Georges’a Pereca: stosowanie reguł – formalnych przymusów, które determinują ostateczny efekt twórczych działań oraz zwrot ku codzienności i próba rozpoznania jej. Twórcy działają na podstawie stworzonej przez siebie instrukcję obsługi, której kluczową regułą jest wymiana codziennych doświadczeń i próba rozwinięcia ich o dodatkowe, podyktowane arbitralnie przymusy. To eksperyment na niewielką, bo prywatną skalę, który wyznaczają Perecowskie pytania: czym jest nasza codzienność? Czym jest „autorstwo”? Czy to, co osobiste jest jednocześnie czymś wspólnym?
Dokumentacja performansu będzie następnie prezentowana na wystawie. Wystawie towarzyszy książka Życie. Instrukcja zawierająca wybór tekstów literackich (w tym fragmenty prozy Georges’a Pereca) oraz teksty z zakresu literaturoznawstwa, socjologii i sztuki. Projekt i ilustracje: Anna i Magdalena Piwowar.
Artyści: Eleanor Antin, Apsolutno, Martin Arnold, Krzysztof Bartnicki & Wojciech Kucharczyk, Michał Chudzicki, CT Jasper & Joanna Malinowska, Omer Fast, Hans-Peter Feldmann, Bartosz Fic, Kaja Gliwa & Mikołaj Moskal, Johan Grimonprez, Nicolas Grospierre, Grzegorz Jankowicz, Lukáš Jasanský & Martin Polák, Alicja Karska & Aleksandra Went, Lila Kalinowska, PIO Kaliński, Agnieszka Kurant, Jamie Livingston, Justyna Łuczaj-Salej, Piotr Macha, Martyna Miller, Aleksandra Mir, Karolina Niwelińska, Krzysztof Pisarek, Jan Rusiński i ilustratorzy (Arobal, Jacek Ambrożewski, Patricija Bliuj-Stodulska, Ola Cieślak, Paulina Derecka, Małgorzata Dmitruk, Paulina Dudek, Magdalena Dukaczewska, Stanisław Gajewski, Joanna Gębal, Agnieszka Głód, Monika Hanulak, Maria Huculak, Marta Ignerska, Rafał Kucharczuk, Wacław Marat, Milena Podloch, Greta Samuel, Aniela Sadlej, Maciej Sieńczyk, Marianna Sztyma, Stanisław Wójcik, Barbara Żuchowska), John Stezaker, Weronika Szczawińska & Krzysztof Kaliski, Mariusz Tarkawian, Andrzej Tobis, Marianne Wex oraz studenci Wydziału Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego
Życie. Instrukcja
Kuratorka: Jadwiga Sawicka
Współpraca ze strony Zachęty: Katarzyna Kołodziej, Michał Kubiak
Projekt ekspozycji: Lila Kalinowska
Od 4 lutego do 23 kwietnia 2017 roku
Wernisaż 3 lutego 2017 roku, godz. 19.00
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie
