W Kamienicy Hipolitów – Muzeum Historycznym Miasta Krakowa odbywa się ekspozycja tradycyjnych, strojów „obywatelskich” mieszczan żywieckich. Wystawa będzie trwać jeszcze do 26 listopada.
Pomysł identyfikowania mieszczan z zamieszkałym przez nich miastem za pomocą stroju pojawił się już w epoce nowożytnej, lubującej się w katalogowaniu i klasyfikowaniu wszystkiego wokół. Obok pierwszych opracowań para-encyklopedycznych, katalogów sławnych postaci, czy miast, powstały specyficzne opisy strojów mających uchodzić za charakterystyczne dla mieszkańców określonego kraju, regionu lub miejscowości. Tego rodzaju opisy, często pobieżne i stereotypowe, utrwaliły w świadomości Europejczyków przekonanie o słuszności tego typu klasyfikacji i o potrzebie identyfikacji oraz chęci wyróżnienia się m.in poprzez odpowiedni, sprowadzony do pewnej konwencji ubiór.
Mówiąc o stroju krakowskim – kojarzonym potocznie z Miastem Kraków – często mamy na myśli barwny ubiór, który tak naprawdę jest odświętnym odzieniem mieszkańców wsi podkrakowskich. Nie ma natomiast ubioru, który można byłoby nazwać ściśle historycznym strojem „obywatelskim” mieszczan krakowskich. „Obywatelskim”, czyli ubiorem mającym z jednej strony identyfikować mieszkańca ze swoim miastem, z drugiej podkreślającym dumę z przynależności do grona obywateli (przede wszystkim tych zamożnych) mogących godnie reprezentować społeczność.
Interesującą i jakże inną jest historia stroju miejskiego, „obywatelskiego” z Żywca (określenie „obywatelski” pojawia się często na archiwalnych fotografiach i w opisach towarzyszących pocztówkom). O ile stój krakowski należy rozpatrywać w kontekście folkloru ludowego, to tradycyjny ubiór mieszczan żywieckich jest ściśle związany z miastem- tam powstał, rozwijał się, a jego rozbudowana forma świadczyła o prestiżu i zamożności osoby, bądź rodziny zakładającej tego typu odzienie. Traktowany był i jest jako symbol uświadomionej tożsamości i więzów z konkretnym miastem.
Historyczny strój mieszkańców Żywca kształtowany był przez kilka stuleci, a jego wygląd można zrekonstruować już na podstawie XVII wiecznych przekazów. Ostatecznie ukształtowany w XIX w., w reprezentacyjnej formie używany bywał dość często (na co dzień noszono uproszczoną jego formę) do lat 30. XX w. Dziś przywdziewany bywa w czasie uroczystości religijnych (np. procesje w święto Bożego Ciała), podczas prestiżowych spotkań z udziałem członków Rady Miasta Żywca, czy imprez odbywających się z okazji pobytu w mieście wyjątkowych osobistości.
Pokaz reprezentacyjnych strojów żywieckich może stać się przyczynkiem do dyskusji nad obecnością lub brakiem miejskiego, historycznego stroju krakowskiego. Ekspozycję wpisać można w powszechnie obecne poszukiwania i badania dziedzictwa kulturowego, a także znaczeniowego miasta oraz elementów składających się na określenie „miejskości”.
Projekt powstał przy współpracy Muzeum Miejskiego Stary Zamek w Żywcu i Stowarzyszenia Asysta Żywiecka.
Żywa tradycja – mieszczański strój żywiecki
Od 8 do 26 listopada 2017 roku
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa
Kamienica Hipolitów w Krakowie
