3 czerwca, w 90. rocznicę powstania, Sześć pieśni kurpiowskich Karola Szymanowskiego zabrzmi w siedzibie NOSPR w Katowicach. Program niezwykłego koncertu Z kurpiami w tle, na który zaprasza Chór Polskiego Radia uzupełnią inspirowane folklorem kurpiowskim dzieła Stanisława Moryto oraz zamówione specjalnie na tę okazję nowe utwory młodych polskich twórców.
W roku 1928 Karol Szymanowski obejrzał wystawiany w Warszawie spektakl Wesele na Kurpiach do scenariusza księdza Władysława Skierkowskiego, który prowadząc działalność duszpasterską na Kurpiach zajmował się jednocześnie dokumentowaniem miejscowego folkloru. Zainteresowany niezwykle oryginalnym brzmieniem ludowej muzyki Kurpiów Szymanowski opracował początkowo dwie, tradycyjne pieśni weselne tego regionu: Hej wółki moje i A chtóz tam puka. Chwilę później, m.in. za namową wybitnego polskiego kompozytora muzyki chóralnej Stanisława Wiechowicza podjął się opracowania kolejnych. Ostatecznie cykl chóralnych Pieśni kurpiowskich składa się z sześciu utworów. Wydany nakładem Wielkopolskiego Związku Kół Śpiewaczych w 1929 roku okazał się dziełem bez precedensu, wzbudzając prawdziwy entuzjazm zarówno wśród publiczności jak też wykonujących go dyrygentów. Do dziś zresztą uważany jest za perłę polskiej literatury chóralnej.
O inspiracjach do napisanego niemal siedemdziesiąt lat później cyklu Pięć pieśni kurpiowskich na chór żeński a cappella tak opowiadał w jednym z wywiadów kompozytor Stanisław Moryto:
Sięgnąłem do tradycji muzycznych daleko na północ Polski, daleko od rodzinnych stron. Jestem bowiem przekonany, że muzyka Kurpiowszczyzny jest bardziej urozmaicona, bardziej oryginalna niż muzyka góralska, podhalańska, a nawet łąckich górali białych. Nie ujmując nic tej ostatniej, ma wiele zaskakujących zwrotów, jest bogatsza pod względem muzycznym.
Program koncertu uzupełnią dwa prawykonania utworów zamówionych przez Chór Polskiego Radia u młodych polskich twórców.
Pierwsza z tych kompozycji – O dziwcynie – muzyczny obrazek kurpiowski – napisana została przez Adriana Robaka w 2018 roku.
Choć jest to moja trzydziesta kompozycja na chór (z 89 wszystkich dzieł muzycznych), miałem świadomość – będąc w przeszłości śpiewakiem profesjonalnych chórów – że stopień trudności kompozytorskiej jest postawiony niezwykle wysoko. Brałem bowiem pod uwagę specyfikę zespołu chóralnego z jednej strony i swobodę kompozytorską z drugiej. Jest to kompozycja, do której napisania przygotowywałem się kilka miesięcy poszukując melodycznych inspiracji w zbiorach ludowych pieśni z regionu Kurpi. Meliczną strukturę oparłem na dwóch pieśniach. Pierwszą z nich usłyszałem w Polskim Radio i pośpiesznie spisałem. Urzekło mnie wykonanie śpiewaczki ludowej dysponującej pięknym białym głosem. Drugą pieśń znalazłem w jednym z kilkunastu zbiorów pieśni z regionu kurpiowskiego – wyjaśnia genezę powstania utworu kompozytor. – Drugi utwór napisany został przez uhonorowanego kilka tygodni temu Nagrodą Fryderyka 2018 w kategorii Album Roku kompozytora i organisty Dariusza Przybylskiego. Jak zaznacza sam twórca Zachodzi słoneczko jest kompilacją kilku fragmentów kurpiowskich pieśni ludowych, których prostota i urok przekazywania emocji zawsze inspiruje do tworzenia.
W niedzielnym koncercie, podczas którego zabrzmią również tradycyjne pieśni kurpiowskie, prowadzonemu przez Marię Piotrowską-Bogalecką Chórowi Polskiego Radia towarzyszyć będzie znakomity śpiewak, instrumentalista, kompozytor i badacz muzyki tradycyjnej Adam Strug.
Program:
- Stanislaw Moryto – Pięć pieśni kurpiowskich na chór żeński a cappella
- Karol Szymanowski – Sześć pieśni kurpiowskich na chór mieszany a cappella
- Dariusz Przybylski – Zachodzi słoneczko na 24-osobowy chór mieszany (prawykonanie)
- Adrian Robak – O Dziwcynie – muzyczny obrazek kurpiowski na chór mieszany (prawykonanie)
Wykonawcy:
- Adam Strug
- Chór Polskiego Radia
- Maria Piotrowska-Bogalecka – dyrygent
Koncert Z kurpiami w tle
3 czerwca 2018 roku o godzinie 18.00
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach
