Centrum im. Ludwika Zamenhofa zaprasza na wernisaż wystawy Ryszard Apte, Niepokój, która odbędzie się 18 stycznia 2019 r.
„Rysio miał wtedy 17 lat, wiedział dokładnie, co się dzieje. Miał przeczucie, że nie przetrwa wojny i – jak mówił – nie zależało mu na tym. Chciał tylko uchronić od zagłady swoje prace”.
Natan Gross, „Kim pan jest panie Grymek?”
Postać Ryszarda Aptego, młodego krakowskiego artysty żydowskiego pochodzenia, który zginął w czasie Holokaustu, oraz jego twórczość zaistniały w świadomości zbiorowej dekadę temu. Wtedy to Gerard Piasecki z Wieliczki, potomek rodziny, u której w czasie wojny mieszkali Aptowie, po raz pierwszy pokazał światu szkolny zeszyt będący w jego posiadaniu. Niepozorny, podpisany „Ryszard Apte. 1939/1940”, zawierał około 30 rysunków, a wśród nich – cykl zatytułowany „Niepokój”.
Zeszyt znajdował się w rękach rodziny Piaseckich od kilkudziesięciu lat, po tym, jak sam Ryszard, przeczuwając własną śmierć, wręczył go pani Piaseckiej. Przechowywany był wśród starych zdjęć, dokumentów i innych pamiątek. Nie pokazywano go wcześniej nikomu, gdyż przywoływał bolesne wspomnienia: Bolesław, dziadek Gerarda, zginął w tym samym roku, co Ryszard Apte. Zeszyt stał się dla rodziny symbolem bólu i cierpienia, rzeczywistości, o której chciano zapomnieć.
Cykl „Niepokój” to luźne kartki z rysunkami, które cudem nie uległy zniszczeniu. Kilkanaście wizji śmierci i tyleż dowodów życia. Dzięki nim Ryszard Apte nie zniknął bez śladu; dzięki nim możemy zobaczyć to, co widział on – codzienność spełniającej się apokalipsy.
____________________________________________________
Ryszard Apte, Niepokój
Wystawa Żydowskiego Muzeum Galicja w Krakowie
Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa
ul. Warszawska 19, 15-062 Białystok,
Wystawa czynna: 19.01–10.03.2019
Wernisaż wystawy: 18.01.2019 (piątek), godz. 18:00–20:00
Koordynatorka: Magdalena Urbańska
Kuratorki oryginalnej wersji wystawy: Anna Janeczko, Kinga Sozańska
Konsultacja kuratorska: Tomasz Strug
Konsultacja naukowa: dr Edyta Gawron
