9 września 2010 roku o godzinie 18.00 w Muzeum odbędzie się wernisaż wystawy Abstrakcja. Co to znaczy? W 100-lecie abstrakcji wystawa ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz BWA Galerii Sztuki w Olsztynie i Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. Wystawa przedstawia bogactwo abstrakcyjnych tendencji. W BWA Galerii Sztuki w Olsztynie od 9 września zobaczyć można ponad 100 dzieł powstałych po II wojnie światowej, kiedy to, zarówno w Polsce jak i w świecie, sztuka bezprzedmiotowa święciła tryumfy.
Scenariusz, kurator wystawy: Grażyna Szcześniak
Kurator olsztyńskiej edycji wystawy: Małgorzata Jackiewicz – Garniec
Architektura wystawy: Cezary Koczwarski
Wystawie towarzyszą specjalnie wydane, dwie publikacje: obszerny katalog wystawy z tekstem Grażyny Szcześniak p.t. ABSTRAKCJA. Co to znaczy?, książeczka dla dzieci p.t. Opowiem Ci o abstrakcji, autorstwa Joanny Szymuli-Grygiel. Autorem opracowania graficznego obydwu książek oraz plakatu towarzyszącego wystawie jest Tadeusz Burniewicz.
Abstrakcja, to bodajże najbardziej rewolucyjny kierunek w sztuce, który u progu XX wieku zapoczątkował jej ogromne zmiany. Mówiąc najprościej, sztuka wówczas przestała inspirować się naturą, a zajęła się zagadnieniami czysto formalnymi. Obraz miał oddziaływać na widza siłą barw, kontrastów, zestawieniem form, dynamizmem lub harmonią kompozycji. Za twórcę tej rewolucji w sztuce uważany jest Rosjanin Wassily Kandinsky, który swój manifest artystyczny, pierwszą teorię sztuki abstrakcyjnej O pierwiastku duchowym w sztuce, opublikował w 1912 roku, ale pierwszą abstrakcyjną akwarelę namalował już w roku 1910.
Przypadającą w 2010 roku, setną rocznicę powstania abstrakcji Muzeum Narodowe w Gdańsku uczciło ekspozycją W stulecie abstrakcji. Wystawa ze zbiorów malarstwa Muzeum Narodowego w Gdańsku, którą można było zobaczyć wiosną w Pałacu Opatów w Gdańsku Oliwie, siedzibie Oddziału Sztuki Nowoczesnej MNG. Prezentowana w BWA Galerii Sztuki w Olsztynie wystawa Abstrakcja. Co to znaczy, to nowa edycja oliwskiej ekspozycji, wzbogacona o obrazy z Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy oraz z własnej kolekcji olsztyńskiej galerii BWA.
Zainteresowanie się czysto formalnymi zagadnieniami sztuki dało artystom ogromne możliwości eksperymentu, badania i tworzenia nowych zjawisk w sztuce. Artystyczne dociekania powędrowały w dwóch głównych nurtach: abstrakcji geometrycznej (zwanej też zimną) i abstrakcji ekspresyjnej (zwanej gorącą); one z kolei ewoluowały w wiele odrębnych kierunków. Wystawa odzwierciedla ten główny podział i przedstawia bogactwo abstrakcyjnych tendencji. Składa się na nią ponad 100 dzieł powstałych po II wojnie światowej, kiedy to, zarówno w Polsce jak i w świecie, sztuka bezprzedmiotowa święciła tryumfy. Wystawę tworzą dzieła wybitnych artystów polskich. Oprócz nich eksponowane są też powojenne obrazy twórców zagranicznych, m.in. Franka Beanlanda, Wiliama Croziera, Stephena Willatsa.
W wystawę wprowadzają dwa wyjątkowe dzieła wskazujące na źródła abstrakcji – gwasz Kandinskiego, Kompozycja barwna z 1935 roku, oraz niewielka praca Josepha Lacasse’a, Kompozycja na czarnym tle. O wyjątkowości dzieła Lacasse’a decyduje fakt, że powstało ono w roku narodzin abstrakcji – w 1910. Po stu latach niebywałego rozwoju tego kierunku, powstania ogromnej ilości jego odmian, ma on wśród twórców i widzów rzesze wyznawców, ale są też tacy, którym słowo abstrakcja kojarzy się wyłącznie ze sztuką niezrozumiałą i przez to nie do zaakceptowania. Wystawa i niniejsza publikacja mają za zadanie choć trochę zmienić taki stan rzeczy, opowiedzieć, czym jest abstrakcja, i przekonać, że sama forma – współgranie kolorów, kształtów, linii – potrafi zachwycać, a kontemplowanie czystej sztuki – może być źródłem prawdziwej satysfakcji.
Małgorzata Jackiewicz-Garniec
Dyrektor BWA Galerii Sztuki w Olsztynie
