6 października 2010 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie otwarta zostanie wystawa arcydzieł rzeźby polskiej Na drogach duszy. Gustav Vigeland a rzeźba polska około 1900.
Muzeum Narodowe w Krakowie wspólnie z Vigeland–museet w Oslo w roku 2010 organizuje wystawę Na drogach duszy. Gustav Vigeland a rzeźba polska około 1900. Wystawa, porównująca rzeźby Vigelanda z dokonaniami polskich symbolistów, będzie pierwszą ekspozycją, która uwypukli ten temat. Będzie prezentacją arcydzieł rzeźby polskiej lat 1890–1914 w kontekście twórczości najwybitniejszego norweskiego rzeźbiarza, Gustawa Vigelanda (1869–1943). Celem ekspozycji jest wydobycie analogii między nieznanymi w Norwegii dziełami polskiego symbolizmu i secesji a rzeźbą Vigelanda, spopularyzowaną wśród polskich artystów przez Stanisława Przybyszewskiego.
Wielką rolę w upowszechnieniu twórczości Gustava Vigelanda spełnił Stanisław Przybyszewski, który zamieścił w 7. numerze krakowskiego Życia (1899) dwie reprodukcje fragmentów reliefu Piekło. Jedna z nich to postać szatana: nagiego, muskularnego młodzieńca. Wywołało to obrazę moralności publicznej w pruderyjnym, mieszczańskim środowisku Krakowa. Przybyszewski, zafascynowany sztuką Vigelanda, poświęcił artyście rozdział swej książki Na drogach duszy– stąd tytuł wystawy.
Gustav Vigeland wypracował specyficzną odmianę symbolizmu, opartą na naturalistycznym studium ludzkiej postaci. Ludzkie ciało, zarówno u Vigelanda jak i u czołowych polskich rzeźbiarzy, jest przede wszystkim wehikułem silnych emocji, erotycznych pasji i egzystencjalnego niepokoju. Fascynacja cielesnością jest u Vigelanda pretekstem do pogłębionej refleksji duchowej, co zbliża go do polskich rzeźbiarzy tworzących pod wpływem Auguste’a Rodina – zwłaszcza Konstantego Laszczki.
Elementy fantastyki przybliżają do dokonań Vigelanda zarówno zainspirowane ludowymi polskimi legendami rzeźby Laszczki, jak i dzieła Bolesława Biegasa – wizjonera obdarzonego nieskrępowaną wyobraźnią, traktującego ludzką figurę jako punkt wyjścia dla kompozycji o skomplikowanym programie ideowym.
W twórczości Gustawa Vigelanda odnaleźć można przedstawienia postaci owiane poetycką aurą, podobnie jak w przypadku najwybitniejszego twórcy pomników doby Młodej Polski: Wacława Szymanowskiego.
Dzieła Xawerego Dunikowskiego z wczesnej, symbolistycznej fazy jego działalności artystycznej stanowią ciekawą odpowiedź na rzeźby Vigelanda: ich zestawienie potraktowane zostało jako starcie dwóch niezwykle silnych indywidualności.
Ważnym akcentem scalającym rzeźby i twórczość Vigelanda będzie rzeźba Pocałunek, podarowana Muzeum przez Feliksa Jasieńskiego w roku 1920. Jest to jedyna rzeźba Gustawa Vigelanda w zbiorach polskich.
Gustav Vigeland, najsłynniejszy rzeźbiarz norweski, jest przede wszystkim znany jako twórca parku rzeźb, chętnie odwiedzanego przez mieszkańców Oslo i turystów. To monumentalne założenie krajobrazowe powstawało przez kilkadziesiąt lat: Vigeland umieścił tam kilkaset figur wykutych w granicie lub odlanych z brązu. Rzeźby w symboliczny sposób odnoszą się do etapów życia ludzkiego i dowodzą obsesyjnego wręcz zainteresowania artysty ludzkim ciałem. W centrum parku znajduje się tzw. Monolit – wykuty z jednego bloku granitu kolumna skomponowana ze splecionych postaci ludzkich. Muzeum Gustava Vigelanda (Vigeland-museet) znajduje się w domu, w którym artysta żył i tworzył, podarowanym mu przez miasto Oslo w zamian za stworzenie parku.
6 października – 26 grudnia 2010 roku
Muzeum Narodowe w Krakowie
al. 3 Maja 1, Kraków
