Ukazał się najnowszy numer kwartalnika Karta. W Karcie 65 znalazły się takie tematy jak: II Rzeczpospolita na balu, Doświadczenie zesłania: Kazachstan, Raport Kurta Gersteina, 1970/71: przełom w Szczecinie, Puls ulicy – fotografie Białegostoku z lat. 30. XX wieku.
W numerze płyta cd z programem do rozliczania PIT. Program dostępny jest także na naszej stronie: http://www.karta.org.pl/pit2010.exe
II RP na balu
Album zdjęć, plakatów, zaproszeń, etc. przedstawiający, jak bawiła się II Rzeczpospolita. Na bal! To hasło w II RP nie było przypisane jedynie elitom. W odradzającej się demokracji bawić się mogły i chciały wszystkie stany.
Maria Kasprowiczowa w dzienniku:
Osobiste życie człowieka, tak długo tłumione wojną, upominało się o swoje prawa. Nie można było żyć dalej w więzach samozaparcia. Na Zachodzie, gdzie wojna skończyła się dwa lata wcześniej aniżeli w Polsce, reakcja nastąpiła też wcześniej. Szał tańca, potrzeba ogłuszenia się zabawą wybuchły z niepohamowaną siłą. Lwów, 29 marca 1922
Doświadczenie zesłania: Kazachstan
W latach 30. i 40. XX wieku władze sowieckie deportowały do Kazachstanu dziesiątki tysięcy Polaków. Ludzie ci, zmuszeni do życia w ekstremalnych warunkach, dziesiątkowani przez choroby, zimno i głód, mieli jeden cel — przeżyć i wrócić do Polski. Doświadczenia z Kazachstanu opisuje tekst Zbigniewa Pieńkowskiego Pieśń stepowa i listy do rodziny Janiny, Anieli i Wandy Dzierżanowskich z lat 1940–41.
Raport Kurta Gersteina
W opracowaniach na temat Holokaustu cytowany jest często tzw. raport Gersteina. Jest to z pewnością pierwsza, w ogóle jedna z niewielu relacji z obozu śmierci w Bełżcu, a zarazem jedyne świadectwo złożone przez esesmana, który był świadkiem z wyboru. Raport spisany został w mieście Rottweil w Badenii-Wirtembergii, gdzie obersturmführer SS Kurt Gerstein oddał się w ręce wojsk francuskich. W Karcie 65 fragmenty raportu uzupełniony zostały wyimkami listu autora i wypowiedziami świadków tego czasu, którzy znali Gersteina i byli mu bliscy.
Kurt Gerstein (w raporcie):
Próbowałem złożyć sprawozdanie w tej samej sprawie nuncjuszowi papieskiemu w Berlinie. Jednak kiedy dowiedziano się, że jestem żołnierzem, odmówiono dalszej rozmowy, prosząc o opuszczenie ambasady Jego Świątobliwości. Jakich działań przeciwko narodowemu socjalizmowi można oczekiwać od zwykłego obywatela, skoro nawet Zastępca Chrystusa na ziemi uchyla się od podjęcia czegokolwiek, chociaż każdego dnia mordowane są dziesiątki tysięcy, a mnie wydaje się zbrodnią czekać choćby kilka godzin. Nawet nuncjusz w Niemczech nie chciał wysłuchać wiadomości o tym straszliwym łamaniu podstaw nauki Jezusa Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego.
1970/71: przełom w Szczecinie
Odnowiony w styczniu 1971 strajk w stoczni szczecińskiej jest nie tylko protestem przeciw propagandowej manipulacji, ale też — wyrazem stanu wrzenia, w jakim po grudniowym wstrząsie znajduje się cały kraj. Dlatego przez władze zostaje potraktowany z całą powagą. Stąd bezprecedensowe, wielogodzinne spotkania I sekretarza z załogami Stoczni im. Adolfa Warskiego w Szczecinie (24 stycznia). Przedstawiamy wybór ze stenogramu spotkania szczecińskiego. Pochodzi on z książki Michała Paziewskiego Debata robotników z Gierkiem. Szczecin 1971 wydanej przez Więź i Stowarzyszenie Archiwum Solidarności.
Puls ulicy — Białystok lat 30. XX wieku
Karta przedstawia wybór fotografii przedwojennego Białegostoku autorstwa Bolesława Augustisa. Odnaleziona przed kilkoma laty kolekcja pokazuje, wśród wielu obrazów miasta, narastający nerw ulicy w drugiej połowie lat 30. XX wieku. W scenach zbiorowych odczytywać można rytm życia społecznego — napięcia polityczne, ideologiczne, religijne… Na ulicę wychodzą różne społeczności Białegostoku.
Karta jest rekomendowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej do codziennej pracy polonistów i historyków w szkołach.
