W dniach od 29 marca do 28 sierpnia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu można oglądać wystawę Japońskie wyroby z metalu z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Metalowe imbryki na sake używane zimą do podgrzewania tego alkoholu i niezwykle realistycznie wykonane figury zwierząt – to najbardziej atrakcyjne zabytki prezentowane na tej wystawie. Wszystkie obiekty pochodzą z XIX wieku i wykonywane były głównie na eksport do Europy i Stanów Zjednoczonych.
Nic w Japonii nie wzbudza większej czci i poważania niż wykuty ze stali miecz samurajski. Przez wiele stuleci tysiące artystów rzemieślników wykorzystywało swoje uzdolnienia artystyczne do wytwarzania broni idealnej, będącej dumą dla wojownika i natchnieniem dla poety – mówi Dorota Róż-Mielecka kuratorka wystawy – użytkowe walory miecza szły w parze z estetyką, czyniąc zeń prawdziwe dzieło sztuki. W roku 1876 wszedł w życie cesarski dekret Haitōrei zabraniający noszenia mieczy i wykorzystywania ich jako symbolu pozycji społecznej. Płatnerze i rzemieślnicy, doskonalący przez wieki swoje umiejętności w wykonywaniu ozdobnych elementów oprawy mieczy zostali pozbawieni zamówień. Musieli znaleźć inne cele pozwalające na kontynuowanie zawodu.
Wtedy właśnie zaczęli wytwarzać różnego rodzaju przedmioty metalowe: wazy, kadzielnice, talerze, figurki. Do ich wykonania używano zwykle brązu, rzadziej złota i srebra. Powszechnie stosowanym procesem ich wyrobu było odlewanie na wosk tracony. Do tego celu wykonywano gliniany rdzeń przedmiotu, pokrywano go warstwą wosku, który opracowywano rzeźbiarsko. Następnie kładziono warstwę gliny i wypalano wytapiając jednocześnie wosk. Do uzyskanej w ten sposób formy wlewano roztopiony metal. Po jego ostygnięciu formę rozbijano. Stosowano różne techniki zdobnicze: przedmioty bywały kute, cyzelowane w reliefie, wycinane ażurowo, ryte, złocone, inkrustowane barwnymi emaliami i metalami szlachetnymi.
Wśród najciekawszych obiektów pokazywanych na wystawie znalazły się kadzielnica stosowana w czasie buddyjskich ceremonii, choshi czyli metalowe imbryki na sake, przepiękne figury koguta symbolu odwagi i męstwa i żurawia symbolizującego długowieczność oraz lustro, które w japońskiej kulturze pełniło zupełnie inną rolę. Jest to przedmiot występujący w legendach o powstaniu Japonii, przechowywany w świątyniach shintoistycznych jako symbol czczonego tam bóstwa. Jego funkcja praktyczna – odbijanie wizerunku – jest drugorzędna.
Muzeum Narodowe we Wrocławiu posiada ciekawą kolekcję japońskich metali. Trafiły tu ze zbiorów różnych kolekcjonerów, stąd nie stanowią zwartej całości. Niemniej prezentują dobre przykłady wykorzystania przez Japończyków rozmaitych technik i charakterystycznych form.
Kolejne wystawy poświęcone kulturze Japonii:
• Złota Japonia
25 lipca – 21 listopada 2011
Planowany pokaz ukazywać będzie różne aspekty wykorzystania złota: w rzeźbie, malarstwie, rzemiośle artystycznym dawnym i współczesnym. Zostaną zaprezentowane również narzędzia służące do dekoracji tym metalem oraz film o kolejnych etapach powstawania płatka złota o grubości 1/ 10. 000 mm. Ekspozycja składać się będzie ze zbiorów własnych muzeum i kilku eksponatów wypożyczonych z innych muzeów.
• Siedem ziół jesieni i księżyc
3 września – 2 października 2011
Można będzie zobaczyć dawne i współczesne wyroby japońskiego rzemiosła artystycznego zdobione motywami jesiennymi, m. in. laka, jelce tarczowe tsuba, ceramika.
Kuratorka: Dorota Róż-Mielecka
Japońskie wyroby z metalu z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
29 marca – 28 sierpnia 2011 r.
