{"id":11748,"date":"2010-11-10T00:37:49","date_gmt":"2010-11-09T23:37:49","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/?p=11748"},"modified":"2012-12-12T10:35:38","modified_gmt":"2012-12-12T09:35:38","slug":"polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/","title":{"rendered":"Polityczni"},"content":{"rendered":"<p>W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka\u00a0<em>Polityczni &#8211;<\/em> zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86.\u00a0W ksi\u0105\u017cce znajduj\u0105 si\u0119 zapisy 10 os\u00f3b:\u00a0Barbary Fabia\u0144skiej, Jerzego Geresza, Zbigniewa Gluzy, Ewy Heynar-Skowro\u0144skiej, W\u0142odzimierza Kowalskiego, Krystyny Laskowicz, Andrzeja Machalskiego, Wandy Minickiej, Joanny Szcz\u0119snej i Tadeusza Wypycha.<\/p>\n<figure id=\"attachment_11793\" aria-describedby=\"caption-attachment-11793\" style=\"width: 388px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/01_polityczni-okladka-indd\/\" rel=\"attachment wp-att-11793\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-large wp-image-11793\" title=\"Ok\u0142adka &quot;Polityczni&quot;\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/polityczni-okladaka-2010-388x600.jpg\" alt=\"Ok\u0142adka &quot;Polityczni&quot;\" width=\"388\" height=\"600\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-11793\" class=\"wp-caption-text\">Ok\u0142adka &quot;Polityczni&quot;<\/figcaption><\/figure>\n<p>W przedstawionych relacjach dominuje nie wymiar polityczny uwi\u0119zienia (a wi\u0119c pogl\u0105dy polityczne, podziemie, <em>Solidarno\u015b\u0107<\/em>), ale wi\u0119zienna codzienno\u015b\u0107 \u2013 \u017cycie w celi, wi\u0119zienne obyczaje, a zw\u0142aszcza \u2013 zetkni\u0119cie z subkultur\u0105 wi\u0119zienn\u0105 \u2013 z kryminalnymi i r\u00f3\u017cne warianty u\u0142o\u017cenia sobie z nimi relacji.<\/p>\n<p>Opowie\u015bci s\u0105 interesuj\u0105cym i pozbawionym stereotypowo\u015bci spojrzeniem od wewn\u0105trz na komunistyczne wi\u0119zienie.\u00a0S\u0105 te\u017c szczerym zapisem indywidualnego prze\u017cywania sytuacji ekstremalnej.\u00a0Ksi\u0105\u017cka powsta\u0142a na bazie relacji wydanych po raz pierwszy w II obiegu w 1988 roku.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-11748 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta\/'><img width=\"260\" height=\"165\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Na zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-11795\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-11795'>\n\t\t\t\tNa zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon '>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/jerzy-geresz-archiwum-fotografii-karta-2010\/'><img width=\"1\" height=\"1\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/jerzy-geresz-archiwum-fotografii-karta-2010.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Na zdj\u0119ciu Jerzy Geresz. G\u0142od\u00f3wka cz\u0142onk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w KOR. 24-30.05.1977, Warszawa, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-11794\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-11794'>\n\t\t\t\tNa zdj\u0119ciu Jerzy Geresz. G\u0142od\u00f3wka cz\u0142onk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w KOR. 24-30.05.1977, Warszawa, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon '>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/01_polityczni-okladka-indd\/'><img width=\"1\" height=\"1\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/polityczni-okladaka-2010.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Ok\u0142adka &quot;Polityczni&quot;\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-11793\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-11793'>\n\t\t\t\tOk\u0142adka &#8220;Polityczni&#8221;\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Joanna Szcz\u0119sna<\/strong><\/p>\n<p>Wi\u0119c jest kwiecie\u0144, wystawiam twarz do s\u0142o\u0144ca, ta dziewczyna obok pisze sobie na palcach, starsza pani si\u0119 myje, stoimy ty\u0142em, \u017ceby ona mog\u0142a spokojnie si\u0119 my\u0107. Wchodzi oddzia\u0142owa i ka\u017ce zej\u015b\u0107 z okna, bo si\u0119 kontak\u00actujemy. My t\u0142umaczymy, \u017ce nie, \u017ce ona si\u0119 k\u0105pie, my tu ty\u0142em, w oknie, \u017ce s\u0142o\u0144ce. Oddzia\u0142owa m\u00f3wi:<\/p>\n<p>\u2013 Ja wam wierz\u0119, ale z \u201ekoguta\u201d dzwonili, \u017ce si\u0119 kontaktujecie. Zejd\u017acie z tego okna.<\/p>\n<p>Zamkn\u0119\u0142a drzwi, my oczywi\u015bcie z powrotem na okno, ja si\u0119 opalam, tamta dalej pisze na palcach. Stra\u017cniczka wchodzi znowu i prosi, \u017ceby\u015bmy zesz\u0142y. I tak by\u0142o ze trzy razy. Ona ca\u0142y czas spokojnie, bo by\u0142a przyjemn\u0105 alkoholiczk\u0105, na kt\u00f3r\u0105 w\u00f3dka tak \u0142agodnie dzia\u0142a\u0142a. Nazywano j\u0105 \u201e\u0106wiartka\u201d. Za czwartym razem otwieraj\u0105 si\u0119 drzwi i wpada do celi sam naczelnik. Od progu zapl\u0105tuje si\u0119 w prze\u015bcierad\u0142o, kt\u00f3rym si\u0119 ta k\u0105pi\u0105ca starsza pani zas\u0142oni\u0142a; wi\u0119c w\u015bciek\u0142y jeszcze bardziej krzyczy:<\/p>\n<p>\u2013 Wy tu umy\u015blnie zas\u0142oni\u0142y\u015bcie prze\u015bcierad\u0142em wizjer, \u017ceby si\u0119 kontaktowa\u0107.<br \/>\n\u2013 Ale\u017c sk\u0105d, my si\u0119 nie kontaktujemy, my tu na s\u0142oneczku. Tamta si\u0119 k\u0105pie i wstydzi.<br \/>\nAle naczelnik, rozw\u015bcieczony straszliwie, wrzeszczy:<br \/>\n\u2013 Ta w okularach na dechy.<\/p>\n<p>Pad\u0142o na mnie, cho\u0107 by\u0142am niewinna. Chyba dlatego, \u017ce on z do\u0142u musia\u0142 zobaczy\u0107 odblask s\u0142o\u0144ca na okularach i wymy\u015bli\u0142, \u017ce to ja. Niestety, nie mo\u017cna powiedzie\u0107 \u2013 to nie ja, to kole\u017canka. Wi\u0119c id\u0119, a korytarze w wi\u0119zieniu d\u0142ugie. To nie jest bez znaczenia, \u017ce takie d\u0142ugie, poniewa\u017c przez ca\u0142y czas naczelnik mi wymy\u015bla. Ja mu spokojnie odpowiadam; on krzyczy, \u017ce jestem bezczelna, \u017ce on p\u00f3\u0142 godziny stoi na dole i widzi, jak si\u0119 kontaktuj\u0119. Ja pytam:<\/p>\n<p>\u2013 Czy pan naczelnik jest pewny, \u017ce to by\u0142o p\u00f3\u0142 godziny, \u017ce to by\u0142am ja, gdzie tu sprawiedliwo\u015b\u0107?<br \/>\nOn krzyczy:<br \/>\n\u2013 Tu szukacie sprawiedliwo\u015bci?<\/p>\n<p>Ja: \u017ce sprawiedliwo\u015bci mo\u017cna szuka\u0107 wsz\u0119dzie, i tak sobie konwersujemy przez ca\u0142y ten korytarz, a im spokojniej mu odpowiadam, z tym wi\u0119ksz\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105 drze si\u0119 na mnie. Wi\u0119zienie \u0142\u00f3dzkie ma inny rozk\u0142ad ni\u017c mokotowskie \u2013 na Rakowieckiej schody s\u0105 wewn\u0105trz oddzia\u0142u, tymczasem tam by\u0142a zewn\u0119trzna klatka schodowa, tak \u017ce ka\u017cde pi\u0119tro by\u0142o oddzielone od schod\u00f3w krat\u0105, natomiast gdy si\u0119 ju\u017c wysz\u0142o na klatk\u0119 \u2013 to jakby ca\u0142e wi\u0119zienie moje. Mo\u017cna si\u0119 by\u0142o dosta\u0107 na sam d\u00f3\u0142 i do pomieszcze\u0144, gdzie by\u0142y pokoje przes\u0142ucha\u0144, gabinet naczelnika i tak dalej. W momencie, gdy oddzia\u0142owa otworzy\u0142a drzwi na t\u0119 klatk\u0119 schodow\u0105, naczelnik ju\u017c by\u0142 w absolutnej furii, a we mnie te\u017c w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 narasta\u0142a. Zacz\u0105\u0142 krzycze\u0107 na mnie:<\/p>\n<p>\u2013 Ty bydlaku!<br \/>\nI to ju\u017c by\u0142o za du\u017co. Stan\u0119\u0142am, tupn\u0119\u0142am i jak nie wrzasn\u0119:<br \/>\n\u2013 Mam jedn\u0105 spraw\u0119, b\u0119d\u0119 mia\u0142a dwie, a ciebie, skurwysynu, spierdol\u0119 z tych schod\u00f3w.<\/p>\n<p>I do niego. A on, ma\u0142y i w okularach, w nogi. Mia\u0142am du\u017cy rozpinany sweter, oddzia\u0142owa z\u0142apa\u0142a mnie za ten sweter, a ja si\u0119 tylko otrz\u0105sn\u0119\u0142am, tak \u017ce jej zosta\u0142 w r\u0119ku. I za naczelnikiem, a on ucieka i tylko odbija si\u0119 o p\u00f3\u0142pi\u0119tra. Dolecieli\u015bmy do parteru, on wpad\u0142 do swego gabinetu, zamkn\u0105\u0142 si\u0119 tam na klucz. Zacz\u0119\u0142am wali\u0107 kopniakami, a tu \u017cywego ducha. Tylko w biegu widzia\u0142am, \u017ce na kolejnych pi\u0119trach za kratami stoj\u0105 kalifaktorzy i oddzia\u0142owi z otwartymi ustami \u2013 patrz\u0105, co si\u0119 dzieje. Kopn\u0119\u0142am jeszcze par\u0119 razy w te drzwi, krzycz\u0105c:<\/p>\n<p>\u2013 No wyjd\u017a tch\u00f3rzu, wyjd\u017a tch\u00f3rzu!<br \/>\nAle widz\u0119, \u017ce on ani my\u015bli wychodzi\u0107 i stawia\u0107 mi czo\u0142a. W zwi\u0105zku z tym wr\u00f3ci\u0142am na g\u00f3r\u0119 \u2013 i co widz\u0119? Oddzia\u0142owa stoi w charakterze \u017cony Lota, tak jak j\u0105 zostawi\u0142am, z moim swetrem, i m\u00f3wi szeptem:<br \/>\n\u2013 Bo\u017ce, Szcz\u0119sna, ja was rozumiem, wy\u015bcie si\u0119 zdenerwowali, uspok\u00f3jcie si\u0119.<br \/>\nI bierze mnie do dy\u017curki:<br \/>\n\u2013 Siadajcie, ja was w tym stanie nie mog\u0119 pu\u015bci\u0107 do celi.<br \/>\n\u0141apie \u201eG\u0142os Robotniczy\u201d i zaczyna mnie wachlowa\u0107, ja siedz\u0119 rozwalona, a ona wachluje.<br \/>\n\u2013 Ja wam zaraz dam kropli na uspokojenie, tylko si\u0119 nie denerwujcie.<br \/>\nNagle odsadza si\u0119, patrzy na mnie i m\u00f3wi:<br \/>\n\u2013 Szcz\u0119sna, ja nie wiedzia\u0142am, \u017ce wy znacie takie s\u0142owa!<\/p>\n<p>Z mieszanin\u0105 podziwu, uznania, szacunku, bo rzeczywi\u015bcie przez par\u0119 miesi\u0119cy trzech groszy nikt by za mnie nie da\u0142. Oddzia\u0142owa mnie powachlowa\u0142a, da\u0142a kropli walerianowych, wprowadzi\u0142a do celi i&#8230; nic. Nic si\u0119 nie wydarzy\u0142o. Nie posz\u0142am na dechy, naczelnik si\u0119 nie pojawi\u0142. Par\u0119 dni min\u0119\u0142o, otwieraj\u0105 si\u0119 drzwi i oddzia\u0142owa m\u00f3wi chichocz\u0105c:<\/p>\n<p>\u2013 Szcz\u0119sna, zabrali wam paczk\u0119 \u2013 i \u015bmieje si\u0119, ju\u017c wie, \u017ce naczelnik nie chce mnie widzie\u0107 na oczy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_11795\" aria-describedby=\"caption-attachment-11795\" style=\"width: 576px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta\/\" rel=\"attachment wp-att-11795\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-11795\" title=\"Na zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta-576x365.jpg\" alt=\"Na zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\" width=\"576\" height=\"365\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-11795\" class=\"wp-caption-text\">Na zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Krystyna Laskowicz<\/strong><\/p>\n<p>Na M\u0142y\u0144skiej kr\u0105\u017cy\u0142a fama o Ewie \u201egit-kr\u00f3lowej\u201d. Codziennie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o \u015bpiew i krzyki. Piosenki najcz\u0119\u015bciej \u015bpiewa\u0142a dwie: \u201eCzarny chleb i czarna kawa, op\u0119tani samotno\u015bci\u0105, my t\u0119sknimy tylko za tym, co nazywa si\u0119 wolno\u015bci\u0105&#8230;\u201d i piosenk\u0119 o \u015bmierci w wi\u0119ziennej celi. W\u015br\u00f3d kryminalnych s\u0142aw\u0119 przynios\u0142y jej d\u0142ugie i zawi\u0142e sk\u0142adniowo wi\u0105zanki przekle\u0144stw. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie wulgarnymi s\u0142owami, budowa\u0142a ca\u0142e monologi i prowadzi\u0142a za\u017carte k\u0142\u00f3tnie. Kryminalni nie byli w stanie jej dor\u00f3wna\u0107, wi\u0119c gwizdali z zachwytu. Dochodzi\u0142y te\u017c do celi odg\u0142osy burzliwych awantur albo nawet szamotaniny z udzia\u0142em Ewy. Kt\u00f3rego\u015b dnia Ew\u0119 przeniesiono do mojej celi.<\/p>\n<p>Gdy zobaczy\u0142am j\u0105 wprowadzan\u0105 przez oddzia\u0142ow\u0105, to kolana si\u0119 pode mn\u0105 ugi\u0119\u0142y \u2013 co tu robi\u0107 z tak\u0105 agresj\u0105? Pocz\u0105tek by\u0142 bardzo trudny. Ewa nie chcia\u0142a je\u015b\u0107 ze mn\u0105 przy stole, jako z niegrypsuj\u0105c\u0105. Obiady wyrzuca\u0142a natychmiast do zlewu. Jad\u0142a chleb, pi\u0142a herbat\u0119. Ale nie da\u0142am si\u0119 wyrzuci\u0107 od sto\u0142u. Podczas mycia przygl\u0105da\u0142a mi si\u0119, a ja tu nic, \u017cadnego tatua\u017cu, \u017cadnych kropek, ciacha\u0144. Ewa mia\u0142a dziesi\u0105tki g\u0142\u0119bokich i rozleg\u0142ych blizn na ca\u0142ym ciele (samookaleczenia jako dowody odwagi i samozaparcia). Obserwowa\u0142a mnie, zreszt\u0105, bez przerwy.<\/p>\n<p>Na trzeci dzie\u0144 zacz\u0119\u0142o si\u0119: potnie mnie, pobije, skopie. Potem, \u017ce potnie siebie, powiesi si\u0119, udusi mnie w nocy i tak w k\u00f3\u0142ko. Nie chcia\u0142am domaga\u0107 si\u0119 od ad\u00acministracji wi\u0119ziennej przeniesienia kt\u00f3rej\u015b z nas do innej celi. W ko\u0144cu si\u0119 zdecydowa\u0142am. Zacz\u0119\u0142am te\u017c krzycze\u0107, gdy ona krzycza\u0142a. Ona, \u017ce potnie i zat\u0142ucze, ja \u2013 to tnij, a jak ci oddam, to si\u0119 nie pozbierasz. Ona, \u017ce si\u0119 powiesi, ja \u2013 to si\u0119 wieszaj i nie zawracaj g\u0142owy, bo czytam. Ona, \u017ce g\u0142oduje, bo zamkn\u0119li j\u0105 w celi z nie-git\u00f3wk\u0105, ja \u2013 \u017ce to kpiny, a nie g\u0142odowanie, bo je chleb. Trwa\u0142o to do\u015b\u0107 d\u0142ugo.<\/p>\n<p>W ko\u0144cu sprawa rozegra\u0142a si\u0119 ostatecznie. Ewa napi\u0119ta i bardzo ju\u017c zm\u0119czona (ja nie mniej) usiad\u0142a wieczorem na swoim g\u00f3rnym \u0142\u00f3\u017cku i rozpocz\u0119\u0142a wszystkie gro\u017aby na nowo. Krzycza\u0142a przez \u0142zy, ca\u0142a si\u0119 trz\u0119s\u0142a. Nie potrafi\u0142am rozbroi\u0107 jej desperacji i udr\u0119czenia. Te\u017c zacz\u0119\u0142am wrzeszcze\u0107, \u017ce tylko straszy, a nic nie robi&#8230; Powybija\u0142a szyby, rozbi\u0142a blind\u0119 \u2013 nie pami\u0119tam czym \u2013 i wyrzuci\u0142a za okno platery, odzie\u017c, jakie\u015b ksi\u0105\u017cki. Pokaleczy\u0142a si\u0119 troch\u0119, niezbyt mocno.<\/p>\n<p>Zabrali Ew\u0119 do kabaryny. Posz\u0142a spokojnie. Wr\u00f3ci\u0142a po pi\u0119ciu dniach, rozlu\u017aniona i u\u015bmiechni\u0119ta. Powiedzia\u0142a, \u017ce cho\u0107 nie grypsuj\u0119 i nie mam kropek, to jestem git, bo \u2013 po pierwsze \u2013 nie kabluj\u0119, po drugie \u2013 nie ba\u0142am si\u0119 jej, po trzecie \u2013 nie m\u00f3wi\u0119 w og\u00f3le, co si\u0119 dzieje w celi. Potem jeszcze przesz\u0142o dwa miesi\u0105ce siedzia\u0142y\u015bmy same we dwie w celi i nigdy nie wraca\u0142y\u015bmy do tego pocz\u0105tku. Po jakim\u015b czasie kl\u0119\u0142a mniej, zacz\u0119\u0142a troch\u0119 czyta\u0107. By\u0142a lojalna i uczciwa. Nigdy si\u0119 nie zdarzy\u0142o, aby mi cokolwiek zgin\u0119\u0142o, gdy sz\u0142am na d\u0142ugie godziny przes\u0142ucha\u0144. Za nic nie chcia\u0142a mi m\u00f3wi\u0107 po imieniu. Gotowa by\u0142a wszystkie prace porz\u0105dkowe w celi robi\u0107 sama, czasami wr\u0119cz na si\u0142\u0119 musia\u0142am jej wyszarpywa\u0107 szmat\u0119, gdy by\u0142a moja kolej sprz\u0105tania. I jeszcze to: je\u015bli budzi\u0142a si\u0119 w nocy i zauwa\u017ca\u0142a robactwo, to stawa\u0142a na \u015brodku \u0142\u00f3\u017cka i wo\u0142a\u0142a: \u201eniech je pani z\u0142apie, bo si\u0119 boj\u0119\u201d. A ja \u0142apa\u0142am, cho\u0107 na wolno\u015bci bym tego raczej nie zrobi\u0142a. Ewa w\u015br\u00f3d swoich nigdy by si\u0119 pewnie nie przyzna\u0142a, \u017ce si\u0119 boi czegokolwiek.<\/p>\n<p><strong>Jerzy Geresz<\/strong><\/p>\n<p>W porze obiadu wszyscy siadaj\u0105 do sto\u0142u, ja z nimi, a tu konsternacja \u2013 pozostali spogl\u0105daj\u0105 po sobie. Bax z pewnym za\u017cenowaniem odzywa si\u0119:<\/p>\n<p>\u2013 Widzisz, my tu wszyscy grypsujemy, grypsuj\u0105cy z niegrypsuj\u0105cymi nie mog\u0105 jada\u0107 przy jednym stole, najlepiej by by\u0142o, jakby\u015b grypsowa\u0142 z nami.<\/p>\n<p>\u2013 Jasne! Grypsuj tak jak my i b\u0119dzie fest \u2013 popiera Cygan.<\/p>\n<p>Przyj\u0105\u0142em to zaproszenie. Mia\u0142em poczucie, \u017ce moja odmowa oznacza\u0142aby brak uprzejmo\u015bci. Nie chcia\u0142em zepsu\u0107 mi\u0142ej atmosfery. A w g\u0142\u0119bi duszy \u2013 bardzo l\u0119ka\u0142em si\u0119 sytuacji samotnego \u201ecia\u0142a obcego\u201d w tej spo\u0142eczno\u015bci. Za bardzo czu\u0142em si\u0119 zmaltretowany tak\u0105 sytuacj\u0105 w \u201einternacie\u201d.<\/p>\n<p>Ju\u017c w trakcie obiadu, Bax zacz\u0105\u0142 mnie szczeg\u00f3\u0142owo wprowadza\u0107 w tajniki grypsowania. Przede wszystkim: grypsuj\u0105cy to nie grypser, to ostatnie s\u0142owo oznacza m\u0119skiego cz\u0142onka! Grypsuj\u0105cy jest obowi\u0105zany do pos\u0142ugiwania si\u0119 \u201ebajer\u0105\u201d \u2013 \u017cargonem grypsuj\u0105cych. I tak: nie m\u00f3wi on, tylko \u201enawija\u201d; nie pali, tylko \u201ejara\u201d; jara si\u0119 \u201eszlugi\u201d, a nie papierosy. Nie pije on, tylko \u201ekira\u201d, przy czym kira si\u0119 z \u201ekuban\u00f3w\u201d, a nie z kubk\u00f3w. Nie je on, tylko \u201eszamie\u201d, a szamie si\u0119 z \u201edo\u0142k\u00f3w\u201d \u2013 misek \u2013 b\u0105d\u017a \u201eplater\u00f3w\u201d \u2013 talerzy. Nie patrzy on, tylko \u201eobcina\u201d, na przyk\u0142ad przez \u201elipo\u201d \u2013 okno. Je\u017celi klawisz obetnie go przez \u201ekukiel\u201d \u2013 wizjer w drzwiach \u2013 przy czym\u015b zakazanym, to jest \u201eprzypa\u0142\u201d. W wyniku przypa\u0142u zazwyczaj nast\u0119puje \u201ekipisz\u201d w celi. \u201eGady\u201d mog\u0105 wykipiszowa\u0107 na przyk\u0142ad \u201emojk\u0119\u201d \u2013 \u017cyletk\u0119, dlatego mojki i wszelkie ostre przedmioty nale\u017cy starannie \u201ekitra\u0107\u201d \u2013 chowa\u0107. Czasami gady przeocz\u0105 co\u015b z rzeczy zakazanych, co nie by\u0142o skitrane \u2013 wtedy rado\u015b\u0107 \u2013 \u201epofarci\u0142o si\u0119\u201d! Natomiast nie wolno powiedzie\u0107, \u017ce si\u0119 uda\u0142o; tylko \u201egadom\u201d czy \u201epsom\u201d \u2013 milicjantom \u2013 mo\u017ce si\u0119 co\u015b uda\u0107, na przyk\u0142ad kogo\u015b \u201eskr\u0119ci\u0107\u201d \u2013 aresztowa\u0107. Nie siedzi si\u0119 w wi\u0119zieniu, tylko \u201egaruje\u201d, a jak si\u0119 kto\u015b dorobi d\u0142u\u017cszego sta\u017cu w garowaniu, to powiedz\u0105 o nim, \u017ce jest \u201estary garucha\u201d. Zale\u017cnie od wieku garuj\u0105cy jest \u201ema\u0142olatem\u201d b\u0105d\u017a \u201ezgredem\u201d.<\/p>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zasad grypsery ma generalny klucz: nie wolno u\u017cywa\u0107 s\u0142\u00f3w mog\u0105cych wywo\u0142a\u0107 skojarzenie z m\u0119skim cz\u0142onkiem. Nie wolno powiedzie\u0107 \u201edrut\u201d, nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 \u201eprzew\u00f3d\u201d; mog\u0142oby to bowiem stworzy\u0107 sugesti\u0119, \u017ce kt\u00f3ry\u015b z grypsuj\u0105cych bierze do r\u0119ki druta, czyli m\u0119skiego cz\u0142onka, a taka sugestia jest niedopuszczalna. Na tej samej zasadzie niedopuszczalne jest u\u017cycie s\u0142owa \u2013 \u201ekoniec\u201d i wszelkich pochodnych. Tak wi\u0119c grypsuj\u0105cy niczego nie ko\u0144czy, tylko \u201ekra\u0144cuje\u201d, ani te\u017c jemu nic si\u0119 nie ko\u0144czy, tylko ewentualnie kra\u0144cuje si\u0119 \u2013 na przyk\u0142ad garowanie. Grypsuj\u0105cy niczego nie ci\u0105gnie, tylko \u201etarga\u201d. \u201eCi\u0105gni\u0119cie druta\u201d to masturbacja ustami, dlatego grypsuj\u0105cy nie mo\u017ce niczego ci\u0105gn\u0105\u0107. Nie m\u00f3wi si\u0119 nawet, \u017ce w celi jest przeci\u0105g, tylko \u2013 \u201eprzetarg\u201d. Na jajko grypsuj\u0105cy m\u00f3wi \u201eskorupiak\u201d, by unikn\u0105\u0107 sugestii, \u017ce bierze do ust czyje\u015b j\u0105dro. Najog\u00f3lniej \u2013 niedo\u00acpuszczalna jest sugestia w jakikolwiek po\u015bredni spos\u00f3b przyr\u00f3wnuj\u0105ca grypsuj\u0105cego do \u201ecwela\u201d, czyli gwa\u0142conego wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ania.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Tadeusz Wypych<\/strong><\/p>\n<p>Kt\u00f3rego\u015b dnia wezwa\u0142 mnie wychowawca, kt\u00f3ry w czasie moich poprzednich odsiadek na Mokotowie mia\u0142 ze mn\u0105 bardzo nerwowe przej\u015bcia \u2013 i m\u00f3wi: \u201eNo, Wypych, to ja wam teraz poka\u017c\u0119, co to jest prawdziwe wi\u0119zienie, nie b\u0119dziecie sobie pozwala\u0107, tak jak kiedy\u015b\u201d.<\/p>\n<p>Oni cz\u0119sto stosowali taktyk\u0119 karnego wysy\u0142ania do kryminalnych. Tu jest wi\u0119ksze zag\u0119szczenie, cele w du\u017co gorszym stanie, \u0142a\u017ania \u015bmieszna \u2013 siedem os\u00f3b na pi\u0119\u0107 minut do malutkiej salki, nawet nie ma czasu si\u0119 umy\u0107; brudno, g\u0142o\u015bno (s\u0105 g\u0142o\u015bniki, ca\u0142y czas leci program radiowy, bez mo\u017cliwo\u015bci regulowania si\u0142y g\u0142osu), ba\u0142agan i chamstwo.<\/p>\n<p>Bardzo si\u0119 stara\u0142em unika\u0107 konflikt\u00f3w z kryminalnymi. Klawiszom si\u0119 nie podoba\u0142o, \u017ce przez d\u0142u\u017cszy czas w celi by\u0142 spok\u00f3j i wykorzystali moment, w kt\u00f3rym konflikt si\u0119 pojawi\u0142. Chcia\u0142em pod \u015bwiat\u0142o odczyta\u0107 list, jakie\u015b zdanie skre\u015blone przez cenzora, wi\u0119c m\u00f3wi\u0119 do jednego, \u017ceby si\u0119 troch\u0119 p o s u n \u0105 \u0142, bo musz\u0119 wej\u015b\u0107 na \u0142\u00f3\u017cko. Wypowiedzia\u0142em zakazane s\u0142owo. I wtedy taki, kt\u00f3ry tam chcia\u0142 odgrywa\u0107 rol\u0119 szefa, m\u00f3wi do najs\u0142abszego w celi: \u201eWyp\u0142a\u0107 mu blach\u0119\u201d. Tamten nie mia\u0142 wyj\u015bcia, spojrza\u0142 na mnie i si\u0119 zamachn\u0105\u0142. Troch\u0119 si\u0119 poszamotali\u015bmy, ale ju\u017c za chwil\u0119 zacz\u0119li\u015bmy udawa\u0107, \u017ce nic si\u0119 nie sta\u0142o.<\/p>\n<p>Podczas tej szamotaniny otar\u0142em sobie o \u0142\u00f3\u017cko g\u0142ow\u0119, du\u017cy siniak nabieg\u0142 krwi\u0105. Nie zwraca\u0142em na to uwagi, nie by\u0142o zreszt\u0105 nawet lustra, aby si\u0119 przejrze\u0107. Ale ci z administracji zauwa\u017cyli.<\/p>\n<p>I tu nagle, po paru dniach, wchodzi kalifaktor, typ kulturysty \u2013 drzwi si\u0119 zaraz za nim zamykaj\u0105 \u2013 i staje ostro w mojej obronie: \u201eDlaczego wy si\u0119 nad nim zn\u0119cacie, g\u00f3wniarze, zaraz b\u0119dziecie mieli ze mn\u0105 do czynienia! To wy nie wiecie, \u017ce on z \u00abSolidarno\u015bci\u00bb, \u017ce on za takich jak wy walczy\u0142, a wy tu za jakie\u015b obsikanie kiosku siedzicie&#8230;\u201d. I widz\u0119, \u017ce si\u0119 zabiera do bicia. Tamci przestraszeni, co\u015b mu pr\u00f3buj\u0105 odszczekiwa\u0107; ja zupe\u0142nie skonsternowany, ale powoli zaczyna mi \u015bwita\u0107, \u017ce on chyba nie ca\u0142kiem z w\u0142asnej inicjatywy tu przyszed\u0142. A skoro jest niby w mojej obronie, to mnie nie uderzy. \u0141api\u0119 go wi\u0119c za klapy: \u201eSpierdalaj st\u0105d! Co ty sobie my\u015blisz, co ci\u0119 to wszystko obchodzi, kto ci\u0119 tu przys\u0142a\u0142!\u201d. Nacisn\u0105\u0142 dzwonek, a od-dzia\u0142owy jakby tylko na to czeka\u0142, otworzy\u0142 natychmiast drzwi i go zabra\u0142. M\u00f3wi\u0119 w celi: \u201eS\u0142uchajcie, to jest sprawa nagrana, \u017ceby zrobi\u0107 konflikt. Ja si\u0119 na was nikomu nie skar\u017cy\u0142em\u201d. Chyba uwierzyli.<\/p>\n<figure id=\"attachment_11794\" aria-describedby=\"caption-attachment-11794\" style=\"width: 525px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/jerzy-geresz-archiwum-fotografii-karta-2010\/\" rel=\"attachment wp-att-11794\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-11794\" title=\"Na zdj\u0119ciu Jerzy Geresz. G\u0142od\u00f3wka cz\u0142onk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w KOR. 24-30.05.1977, Warszawa, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/jerzy-geresz-archiwum-fotografii-karta-2010-525x800.jpg\" alt=\"Na zdj\u0119ciu Jerzy Geresz. G\u0142od\u00f3wka cz\u0142onk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w KOR. 24-30.05.1977, Warszawa, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\" width=\"525\" height=\"800\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-11794\" class=\"wp-caption-text\">Na zdj\u0119ciu Jerzy Geresz. G\u0142od\u00f3wka cz\u0142onk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w KOR. 24-30.05.1977, Warszawa, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Noty biograficzne<\/strong><\/p>\n<p>BARBARA FABIA\u0143SKAKA (ur. 1957) &#8211; uko\u0144czy\u0142a studia informatyczne na Politechnice Pozna\u0144skiej. W 1980 by\u0142a wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielk\u0105 i dzia\u0142aczk\u0105 NZS PP, a w 1982 jego kontynuacji \u2013 Akademickiego Ruchu Oporu. Aresztowana\u00a04 pa\u017adziernika 1982, przetrzymywana w A\u015a w Poznaniu. Zwolniona 1 kwietnia 1983. W latach 1985\u201388 sekretarz redakcji podziemnego pisma <em>Czas<\/em>, w 1987 za\u0142o\u017cycielka pozna\u0144skiego oddzia\u0142u Archiwum Wschodniego. W latach 1992\u201395 za\u0142o\u017cycielka i kierownik pozna\u0144skiego oddzia\u0142u O\u015brodka KARTA. Od 2003 kierownik dzia\u0142u naukowo-wystawienniczego w Wielkopolskim Muzeum Walk Niepodleg\u0142o\u015bciowych w Poznaniu. W 2010 uhonorowana Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n<p>JERZY GERESZ (ur. 1948) &#8211; studiowa\u0142 na Uniwersytecie Warszawskim najpierw fizyk\u0119, potem matematyk\u0119. Wsp\u00f3\u0142pracownik KOR od lipca 1976, w latach 1977\u201379 \u2013 Biura Interwencyjnego KSS KOR. Od listopada 1980 wspomaga\u0142 organizuj\u0105cy si\u0119 NSZZ <em>Solidarno\u015b\u0107 Wiejska<\/em>. Internowany 13 grudnia 1981. 24 marca 1982 zmieni\u0142 status\u00a0z internowanego na tymczasowo aresztowanego \u2013 w ZK w Che\u0142mie, gdzie (z p\u00f3\u0142roczn\u0105 przerw\u0105 na obserwacj\u0119 w zak\u0142adzie psychiatrycznym w Lublinie) przebywa\u0142 do 13 maja 1983. Wiosn\u0105 1986, skazany przez kolegium karno-orzekaj\u0105ce, trafi\u0142 na kilkana\u015bcie dni do wi\u0119zienia we Wroc\u0142awiu, przy ulicy Kleczkowskiej. W latach 1992\u201393 nauczyciel w Kobylanach, nast\u0119pnie bez zatrudnienia. Od 2004 wsp\u00f3\u0142pracownik Klubu Parlamentarnego PiS. Przygotowuje prac\u0119 matematyczn\u0105 na temat teorii katastrof. W 2006 zosta\u0142 uhonorowany Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n<p>ZBIGNIEW GLUZA (ur. 1955) &#8211; absolwent Politechniki Warszawskiej, Wydzia\u0142 Elektrotechniki. W latach 1980\u201385 zatrudniony w redakcji miesi\u0119cznika <em>Informatyka<\/em>. W latach 1982\u201389 inicjator i redaktor naczelny podziemnego pisma <em>Karta<\/em>. 4 marca 1985 aresztowany, osadzony w A\u015a Warszawa-Mokot\u00f3w na Rakowieckiej, 18 wrze\u015bnia 1985 skazany przez S\u0105d Rejonowy m.st. Warszawy na 6,5 miesi\u0105ca wi\u0119zienia i zwolniony. Od 1987 tw\u00f3rca i szef Archiwum Wschodniego. Po 1989 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Fundacji i O\u015brodka KARTA; prezes O\u015brodka, redaktor naczelny <em>Karty<\/em>.<\/p>\n<p>EWA HEYNAR-SKOWRO\u0143SKAKA (ur. 1942) &#8211; studiowa\u0142a w Szkole G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego. Redaktor w Pa\u0144stwowym Wydawnictwie Naukowym. Zosta\u0142a aresztowana 13 marca 1986. Przebywa\u0142a w warszawskim wi\u0119zieniu w Olszynce Grochowskiej. Zwolniona 4 sierpnia 1986. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia kontynuowa\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105. W 1986 zatrudniona w wydawnictwie Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej, gdzie pracowa\u0142a do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 2004.<\/p>\n<p>W\u0141ODZIMIERZ KOWALSKI (ur. 1954). W 1978 uko\u0144czy\u0142 wieczorowe Technikum Mechaniczne w Warszawie.\u00a0Pracowa\u0142 m.in. jako motorniczy w MZK. Tu\u017c przed\u00a013 grudnia 1981 zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Regionalnego Komitetu Obrony Wi\u0119zionych za Przekonania. Nale\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c do Robotniczego Ruchu Narodowego, skonfederowanego z KPN. 17 stycznia 1982 aresztowany po raz pierwszy, osadzony w A\u015a Warszawa-Mokot\u00f3w. Zwolniony z pocz\u0105tkiem sierpnia 1982. 9 listopada aresztowany ponownie, wypuszczony w styczniu 1983. Do 1989 drukarz i kolporter Niezale\u017cnej Oficyny Wydawniczej. Nast\u0119pnie w\u0142a\u015bciciel ksi\u0119garni, a obecnie hurtowni ksi\u0105\u017cek dla bibliotek.<\/p>\n<p>KRYSTY NA LASKOWICZ (ur. 1938) &#8211; w latach 1973\u201389 pracownik naukowy UA M. W 1980 wiceprzewodnicz\u0105ca Komisji Zak\u0142adowej NSZZ <em>Solidarno\u015b\u0107<\/em> na UA M. Internowana od 18 grudnia 1981 do 11 marca 1982 \u2013 najpierw w A\u015a na M\u0142y\u0144skiej w Poznaniu, potem w Go\u0142dapi.\u00a0Po zwolnieniu wsp\u00f3\u0142pracowniczka Janusza Pa\u0142ubickiego. Aresztowana 27 grudnia 1982. Przebywa\u0142a w A\u015a w Poznaniu, ostatni miesi\u0105c \u2013 w szpitalu wi\u0119ziennym na M\u0142y\u0144skiej. Zwolniona 12 maja 1983. \u015aledztwo zosta\u0142o umorzone w ramach amnestii. 2000\u201301 dyrektor Departamentu Komunikacji Spo\u0142ecznej w Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w, 2001\u201304 pracownik pozna\u0144skiego Oddzia\u0142u IPN. Redaktorka albumu fotograficznego Dekada. Czas nadziei i oporu. Pozna\u0144 1980\u20131989 (Pozna\u0144 2005), w 2009 uhonorowana Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n<p>ANDRZEJ MACACHALSKI (ur. 1942) &#8211; studiowa\u0142 fizyk\u0119, filozofi\u0119 i matematyk\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim.\u00a0Do 1968 pracowa\u0142 jako asystent najpierw na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, a nast\u0119pnie na Politechnice Warszawskiej. Po wydarzeniach marcowych zwolniony z uczelni \u2013 prowadzi\u0142 kiosk owocowo-warzywny, by\u0142 dzia\u0142aczem katolickim, wydawc\u0105, dziennikarzem. W 1980 wiceprzewodnicz\u0105cy Komisji Zak\u0142adowej <em>Solidarno\u015b\u0107<\/em> w Instytucie Prasy i Wydawnictw Novum. Po 13 grudnia 1981 zwolniony z pracy, by\u0142 redaktorem pism drugiego obiegu (<em>G\u0142os Wolnego Hutnika<\/em>, <em>G\u0142os Wolnego Robotnika<\/em>). Aresztowany 30 sierpnia 1982. W maju 1983 skazany na dwa lata. Osadzony w A\u015a Warszawa-Mokot\u00f3w i ZK w Hrubieszowie. Wyszed\u0142 z wi\u0119zienia w sierpniu 1983, w wyniku amnestii. W latach 1989\u201391 senator I kadencji. W latach 1989\u201393 prezydent Konfederacji Pracodawc\u00f3w Polskich.<\/p>\n<p>WANDADA MINICKA CKA (ur. 1950) &#8211; absolwentka Politechniki Rzeszowskiej, Wydz. Budownictwa. W latach 1976\u201389 zatrudniona w Rzeszowskim Przedsi\u0119biorstwie Budownictwa Przemys\u0142owego. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielka zak\u0142adowej <em>Solidarno\u015bci<\/em>, cz\u0142onek Prezydium Komisji Zak\u0142adowej. Od maja 1982 dzia\u0142aczka Komitetu Pomocy Aresztowanym, Internowanym i Pozbawionym Pracy. Zatrzymana 5 marca 1984, przebywa\u0142a w A\u015a w Rzeszowie, w Nisku i w Warszawie na Rakowieckiej. Zwolniona 23 lipca 1984 na mocy amnestii. W latach 1989\u201391 w Komitecie Obywatelskim <em>Solidarno\u015b\u0107<\/em>. Od 1991 pracuje w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim w Rzeszowie.<\/p>\n<p>JOANNA SZCZ\u0118SNA (ur. 1949) &#8211; w lipcu 1970 aresztowana i skazana w procesie <em>Ruchu<\/em>, wyrzucona z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Uko\u0144czy\u0142a polonistyk\u0119 na KUL-u. W latach 1973\u201377 pracowa\u0142a w Rozg\u0142o\u015bni Harcerskiej Polskiego Radia. Usuni\u0119ta z pracy po podpisaniu listu w obronie robotnik\u00f3w Radomia i Ursusa. Redaktor <em>Biuletynu Informacyjnego<\/em> KSS KOR i Agencji Solidarno\u015bci. Od 1982 do 1989 redaktor <em>Tygodnika Mazowsze<\/em>. Ukrywa\u0142a si\u0119 od 13 grudnia 1981 do chwili aresztowania, 5 lipca 1982. Przebywa\u0142a w Warszawie w A\u015a na Rakowieckiej. Zwolniona 15 pa\u017adziernika 1982. Po 1989 redaktor i publicystka <em>Gazety Wyborczej<\/em>, wsp\u00f3lnie z Ann\u0105 Bikont autorka ksi\u0105\u017cek: <em>Pami\u0105tkowe rupiecie, przyjaciele i sny Wis\u0142awy\u00a0Szymborskiej<\/em> (Warszawa 1997) oraz <em>Lawina i kamienie. Pisarze wobec komunizmu<\/em> (Warszawa 2006).<\/p>\n<p>TADTADEUSZ WYPYC H (ur. 1952) &#8211; uko\u0144czy\u0142 studia na Wydziale Le\u015bnym SGGW. Pracowa\u0142 jako le\u015bniczy w lasach otwockich. Od jesieni 1980 pracownik Regionu Mazowsze NSZZ <em>Solidarno\u015b\u0107<\/em>, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca miesi\u0119cznika <em>NTO<\/em>. Aresztowany 26 sierpnia 1982, przebywa\u0142 w Warszawie na Rakowieckiej. Zwolniony zosta\u0142 24 lipca 1983 \u2013 w wyniku amnestii. 8 lutego 1984 ponownie aresztowany, przebywa\u0142 na Rakowieckiej do 25 lipca 1984 (zwolniony w ramach amnestii). Po raz trzeci aresztowany 30 listopada 1984, wi\u0119ziony na Rakowieckiej oraz \u2013 po wyroku (2,5 roku) od 17 lipca 1985 w ZK w \u0141\u0119czycy. Zwolniony po sprawie rewizyjnej 5 grudnia 1985. Po 1989 wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi z podziemia prowadzi\u0142 zak\u0142ad drukarski, a tak\u017ce przygotowywa\u0142 wydawnictwa elektroniczne. W 2002 zaj\u0105\u0142 si\u0119 ochron\u0105 zwierz\u0105t. Obecnie dzia\u0142a w Fundacji dla Zwierz\u0105t <em>Argos<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni &#8211; zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86. W ksi\u0105\u017cce znajduj\u0105 si\u0119 zapisy 10 os\u00f3b: Barbary Fabia\u0144skiej, Jerzego Geresza, Zbigniewa Gluzy, Ewy Heynar-Skowro\u0144skiej, W\u0142odzimierza Kowalskiego, Krystyny Laskowicz, Andrzeja Machalskiego, Wandy Minickiej, Joanny Szcz\u0119snej i Tadeusza Wypycha.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11795,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21,3],"tags":[2836,2830,2833,2831,2838,2835,2415,2839,2837,2834,2832],"powerkit_post_featured":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Polityczni<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni - zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/2\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Polityczni\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni - zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"joanna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/\",\"name\":\"Wydarzenia O.pl\",\"description\":\"Przestrze\u0144 prezentacji najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 z takich dziedzin, jak: sztuka, design, fotografia, film, muzyka, teatr, literatura, historia, taniec, architektura\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg\",\"width\":1000,\"height\":635,\"caption\":\"Na zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/\",\"name\":\"Polityczni\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2010-11-09T23:37:49+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-12T09:35:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#\/schema\/person\/3abb620170473ea641f899a357e48c98\"},\"description\":\"W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni - zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#\/schema\/person\/3abb620170473ea641f899a357e48c98\",\"name\":\"joanna\",\"sameAs\":[\"http:\/\/o.pl\"],\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/author\/joanna\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Polityczni","description":"W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni - zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/","next":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/2\/","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Polityczni","twitter_description":"W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni - zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86","twitter_image":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg","twitter_misc":{"Napisane przez":"joanna","Szacowany czas czytania":"18 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/","name":"Wydarzenia O.pl","description":"Przestrze\u0144 prezentacji najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 z takich dziedzin, jak: sztuka, design, fotografia, film, muzyka, teatr, literatura, historia, taniec, architektura","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/joanna-szczesna-2010-archiwum-karta.jpg","width":1000,"height":635,"caption":"Na zdj\u0119ciu (pierwsza z lewej strony) Joanna Szcz\u0119sna. Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ. 23-24.03.1981, Bydgoszcz, Polska. Fot. Archiwum Fotografii O\u015brodka KARTA"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/","name":"Polityczni","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#primaryimage"},"datePublished":"2010-11-09T23:37:49+00:00","dateModified":"2012-12-12T09:35:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#\/schema\/person\/3abb620170473ea641f899a357e48c98"},"description":"W ramach cyklu O\u015brodka KARTA: Tematy Karty ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Polityczni - zbi\u00f3r relacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 o swoich pobytach w wi\u0119zieniach Peerelu w latach 1982-86","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/2010\/11\/polityczni-tematy-karty-osrodek-karta-warszawa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/#\/schema\/person\/3abb620170473ea641f899a357e48c98","name":"joanna","sameAs":["http:\/\/o.pl"],"url":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/author\/joanna\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11748"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11748"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11748\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11748"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/wydarzenia\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=11748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}