Od 4 listopada 2008 r. w budynku przy ul. Złotej 1 w Warszawie można oglądać wystawę Pożądanie – Patrzenie – Przerażenie. W wystawie biorą udział: Kinga Araya, Agata Bogacka, Bogna Burska, Maurycy Gomulicki, Zuzanna Janin, Andrzej Karmasz, Dorota Nieznalska i Aleksandra Polisiewicz.
Projekt Pożądanie – Patrzenie – Przerażenie jest problemową prezentacją sztuki zaproszonych artystów, którzy podejmują i badają w swojej twórczości tematykę pragnień człowieka i ich realizacji w przestrzeni prywatnej, kulturowej i społecznej. Na projekt składają się: wystawa (w centrum Warszawy w zabytkowej kamienicy przy ul. Złotej 1, w terminie 9-16 października 2008) oraz publikacja folderu (w wersji drukowanej nakład limitowany – 150 sztuk, a w wersji elektronicznej dostępny na www.supermarketsztuki.art.pl po otwarciu wystawy).
Celem projektu jest interpretacja i promocja najnowszych dzieł artystów (Kingi Arayi, Agaty Bogackiej, Bogny Burskiej, Maurycego Gomulickiego, Zuzanny Janin, Andrzeja Karmasza, Doroty Nieznalskiej i Aleksandry Polisiewicz) w kontekście współczesnej refleksji kulturowej dotyczącej przeżyć i emocji związanych z miłością i doświadczeniem śmierci. Refleksja ta obejmuje takie zagadnienia jak: pożądanie seksualne, pożądanie władzy, erotyka, miłość narcystyczna, wstręt, lęk przed niespełnieniem i śmiercią, gra z Innym na śmierć i życie i inne.
Celem projektu jest także zachęcenie widzów do skonfrontowania się zarówno z dziełami artystów, narracją wystawy jak też z ich własnymi pragnieniami i lękami. Temat miłości i śmierci jest jednym z najważniejszych tematów obecnych w sztuce wszystkich epok, literaturze czy filozofii. Ciekawił on filozofów starożytnych, twórców mitologii, malarzy, rzeźbiarzy, zaintrygował twórcę psychoanalizy – Freuda i jego następców. Z pośród współczesnych autorów badających ten temat można wymienić filozofów takich jak Roland Barthes (np. we Fragmentach dyskursu miłosnego), Jean Baudrillard (w O uwodzeniu), Georges Bataille (np. w Erotyzm). Seksualność i jej związek z przerażeniem stała się głównym tematem książki Pasquala Quignarda pt. Seks i trwoga.
Sztuka uobecnia lub stara się zobrazować to, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, ale możemy, i nieświadomie chyba chcemy, poprzez nią podejrzeć. Tajemnica życia, za którą stoi pożądanie i tajemnica śmierci, która budzi przerażenie, są blisko siebie, są tożsame. Sztuka pozwala się do nich zbliżyć, ale w taki sposób, byśmy nie musieli patrzeć wprost, bezpośrednio, byśmy mogli odwrócić uwagę od tego, co jest autonomiczną i pierwotną naturą. Własne pożądanie musimy ukryć, udać, że nas nie dotyczy. Temu służy kultura. Bezpośrednie spojrzenie – konfrontacyjne – jest nie do zniesienia, zabija. Jeśli w sztuce, odnajdziemy to coś, co przeraża w nas, staramy się ukarać, tego, kto poraził nas obrazem, przykuł do niego naszą uwagę, zafascynował. Naruszył tabu, ustalone, obowiązujące reguły. Na takie niebezpieczeństwo jest narażona sztuka. Artysta jest czasem zbyt zuchwały. Nie można go skontrolować, ale można uczynić go ofiarą społecznego lęku. W ten sposób można utrzymać złudzenie, że opanowało się, będące częścią nas samych, nieposkromione, dzikie, zwierzęce pożądanie.
Założeniem wystawy jest ukazanie napięcia pomiędzy pożądaniem, namiętnością i fascynacją a przerażeniem i lękiem przed śmiercią. W jaki sposób to napięcie jest obecne we współczesnej kulturze obrazów, współczesnym świecie nowych form komunikacji. Pytanie o relację pomiędzy pożądaniem, patrzeniem i przerażeniem dotyczy zarówno prywatnego, intymnego jak też kulturowego i społecznego kontekstu.
Kurator: Agnieszka Żechowska
Fundacja Supermarket Sztuki
Miejsce prezentacji: Warszawa – Śródmieście, ul. Złota 1
Adres biura Fundacji: Al. Niepodległości 186, 00-608 Warszawa
