Od 5 października 2010 roku w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie będzie mozna oglądać wystawę Na drogach duszy. Gustav Vigeland a rzeźba polska ok. 1900. Ekspozycka organizowana jest wspólnie z Vigeland-museet w Oslo. Będzie to pierwsza ekspozycja, na której zobaczyć będzie można arcydzieła polskiej rzeźby z lat 1890–1914 w kontekście twórczości najwybitniejszego norweskiego rzeźbiarza Gustawa Vigelanda (1869–1943), spopularyzowanej wśród polskich artystów przez Stanisława Przybyszewskiego.
Nie bez przyczyny wystawa odbędzie się w Krakowie – stolicy symbolizmu i dekadentyzmu. Stanisław Przybyszewski zamieścił w 7 numerze krakowskiego Życia (1899 r.) dwie reprodukcje fragmentów reliefu Piekło. Jedna z nich przedstawiała postać szatana: nagiego, muskularnego młodzieńca. Pruderyjne, mieszczańskie środowisko Krakowa potraktowało to jako obrazę moralności. Przybyszewski, zafascynowany sztuką Vigelanda, poświęcił artyście rozdział swej książki Na drogach duszy – stąd tytuł wystawy.
Gustav Vigeland – najsłynniejszy rzeźbiarz norweski jest przede wszystkim znany jako twórca parku rzeźb, chętnie odwiedzanego przez mieszkańców Oslo i turystów. To monumentalne założenie krajobrazowe powstawało przez kilkadziesiąt lat: Vigeland umieścił tam kilkaset figur wykutych w granicie lub odlanych z brązu. Rzeźby w symboliczny sposób odnoszą się do etapów życia ludzkiego i dowodzą obsesyjnego wręcz zainteresowania artysty ludzkim ciałem. W centrum parku znajduje się tzw. Monolit – wykuta z jednego bloku granitu kolumna skomponowana ze splecionych ludzkich ciał. Muzeum Gustava Vigelanda (Vigeland-museet) znajduje się w domu, w którym artysta żył i tworzył, podarowanym mu przez miasto Oslo w zamian za stworzenie parku. Vigeland był twórcą wszechstronnym – zaprojektował też ozdobne kraty i oświetlenie w parku, a także przedmioty użytkowe, które do dziś można oglądać w jego mieszkaniu będącym częścią muzeum. Zajmował się również drzeworytnictwem.
Jego wczesna twórczość jest słabiej znana w Norwegii. W latach 90. XIX wieku Vigeland przebywał w Berlinie, gdzie wszedł w międzynarodowe towarzystwo artystyczno-literackie. Przyjaźnił się z Munchem i Przybyszewskim. Wystawa obejmie dzieła Vigelanda z tego właśnie okresu. Zestawienie ich z pracami polskich rzeźbiarzy dowiedzie, że jego twórczość wywołała rezonans w sztuce polskiej.
Gustav Vigeland stworzył specyficzną odmianę symbolizmu, opartego na naturalistycznym studium ludzkiej postaci. Ludzkie ciało, zarówno u Vigelanda jak i u czołowych polskich rzeźbiarzy, jest przede wszystkim wehikułem silnych emocji, erotycznych pasji i egzystencjalnego niepokoju. Fascynacja cielesnością u Vigelanda to pretekst do pogłębionej refleksji, co zbliża go do wielu polskich artystów: Konstantego Laszczki, Wacława Szymanowskiego, Bolesława Biegasa, Xawerego Dunikowskiego.
Ważnym akcentem na wystawie będzie rzeźba Pocałunek z 1897 roku, podarowana Muzeum Narodowemu w Krakowie przez Feliksa Jasieńskiego w roku 1920. Jest to jedyna rzeźba Gustawa Vigelanda w zbiorach polskich.
Wystawie towarzyszyć będzie katalog i międzynarodowa konferencja naukowa.
Kuratorki wystawy: Agata Małodobry (Muzeum Narodowe w Krakowie), Trine Otte Bak Nielsen (Vigeland-museet, Oslo, Norwegia)
Koordynator projektu: Lidia Kozieł-Siudut (Muzeum Narodowe w Krakowie)
Projekt ten – jako jedyne przedsięwzięcie wystawiennicze – otrzymał w I naborze wniosków dofinansowanie z Funduszu Wymiany Kulturalnej w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego.
Wystawa Na drogach duszy. Gustav Vigeland a rzeźba polska ok. 1900
Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie
5 października – 26 grudnia 2010 roku
