29 września 2010 roku podczas konferencji prasowej zorganizowanej przez Wydział Kultury Urzędu Miasta Wrocławia, poznaliśmy 7 półfinalistów piątej już edycji Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus.
Do momentu zebrania się międzynarodowego jury, pod przewodnictwem rosyjskiej poetki Natalii Gorbaniewskiej, w konkursie uczestniczyło 14 ćwierćfinalistów, w tym aż 7 książek polskich, 3 rumuńskie i po jednym tytule z Niemiec, Chorwacji, Czech i Węgier.
Po ok. 2 godzinach obrad została wyłoniona siódemka półfinalistów, którą tworzą:
- Wojciech Albiński Achtung! Banditen!,
- Jacek Dukaj Wroniec,
- Zbigniew Kruszyński Ostatni raport,
- Antoni Libera Godot i jego cień,
- Norman Manea Powrót chuligana,
- Eginald Schlattner Fortepian we mgle,
- György Spiró Mesjasze.
Opisy półfinałowych powieści:
Albiński Wojciech, Achtung! Banditen! /W.A.B/
Achtung! Banditen! jest zbiorem 29 wojennych opowieści relacjonowanych z perspektywy małego Wojtka. We Włochach, wsi tylko o krok leżącej od opanowanej Powstaniem Warszawy, dzieciństwo bohatera upływa na poznawaniu świata i bacznej obserwacji codzienności. Absurd i tragedia wojny, przemijanie losów ludzkich przejmują tym bardziej, że opisywane są beznamiętnie przez niewinne dziecko.
Dukaj Jacek, Wroniec /Wydawnictwo Literackie/
Wroniec to baśń o stanie wojennym opracowana graficznie przez Jakuba Jabłońskiego. Kilkuletni Adaś wyrusza na poszukiwanie swoich rodziców porwanych przez złowrogiego, czarnego Wrońca. Pomaga mu silny Pan Beton, a na swej drodze spotyka Milipantów, Bubeki, Suki, GAZ, panów opornych i cały korowód postaci i zjawisk zmetaforyzowanych i zmitologizowanych przez dziecięcą wyobraźnię.
Kruszyński Zbigniew, Ostatni raport /Wydawnictwo Literackie/
Ostatni raport to powieść – donos podwójnego agenta na samego siebie. Główny bohater owładnięty obsesją notowania wszystkiego zostaje zwerbowany przez Służby Bezpieczeństwa. Realizuje się pisząc raporty dla SB i jednocześnie organizując podziemie opozycyjne we Wrocławiu. W obu rolach czuje się wyśmienicie, kreując własną rzeczywistość i nią sterując.
Libera Antoni, Godot i jego cień /Znak/
Godot i jego cień to rodzaj autobiografii filologicznej – stanowi zapis podróży życia narratora w poszukiwaniu, czy oczekiwaniu na prawdę. Począwszy od dziecięcej fascynacji zakończeniem sztuki teatralnej, przez studiowanie i tropienie śladów, aż po finalne spotkanie z samym Beckettem, jest to podróż intelektualna, udowadniająca, że Godota można rzeczywiście się doczekać.
Manea Norman, Powrót chuligana /Pogranicze/
Powrót chuligana opowiada o odbytej w 1997 roku podróży autora-narratora z Nowego Jorku do dziewięć lat nie widzianej Rumunii. Manea wspomina swoje życie i rozlicza się z przeszłością, sięgając do wojennych losów swej żydowskiej rodziny i portretując współczesną ojczyznę po upadku ideologii Ceausescu. Powrót chuligana to świadectwo niepokornego intelektualisty, nawiązanie do eseju napisanego w latach ’30 przez Mihaila Sebastiana, Żyda i ucznia Ionescu, zatytułowanego Jak zostałem chuliganem.
Schlattner Eginald, Fortepian we mgle /Czarne/
Fortepian we mgle przenosi czytelnika w świat powojennej Transylwanii. Clemens Rescher, młodzieniec pochodzący ze zdeklasowanej bogatej kupieckiej rodziny saskiej, pracuje jako robotnik w fabryce porcelany. Odsunięty od rodziny spotyka ludzi, barwny korowód mieszkańców różnorodnej kulturowo Rumunii, którzy wspólnie obserwują zmieniającą się rzeczywistość.
Spiró György, Mesjasze /W.A.B./
Mesjasze to powieść o dziejach sekty Towiańczyków. W latach ’40 XIX wieku pojawia się w Paryżu mistyk i wizjoner, który pociąga za sobą elitę kulturalną zagubionej emigracji polskiej. Członkowie sekty samozwańczego wcielenia Chrystusa, Andrzeja Towiańskiego, w tym i Mickiewicz, Słowacki, przedstawieni są z dystansem i w sposób demitologizujący. Ogólna apatia panująca wśród uchodźców wpływa na zapalanie się ideą, także tą dotyczącą wysłania przedstawiciela ze Sprawą do papieża, rabinów i londyńskich bankierów.
Jak zauważyła Natalia Gorbaniewska, po raz pierwszy w historii konkursu w półfinale znalazło się aż 4 Polaków.
Podczas konferencji dyrektor Wydziału Kultury – Jarosław Broda wspomniał o zmianie w tegorocznej edycji konkursu:
W zeszłym roku po raz pierwszy wręczyliśmy nagrodę dla tłumacza. Obecnie, chcąc jeszcze mocniej podkreślić ich rolę, do nagrody w wysokości 10 tys. zł, ufundowanej przez Państwową Wyższą Szkołę Zawodową im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu, Miasto Wrocław dołożyło kolejne 10 tys. zł. Dzięki temu, w tym roku nagroda dla tłumacza została podwojona.
Dotychczas główna nagroda w konkursie, którą tworzy czek na kwotę 150 tys. złotych oraz statuetka autorstwa Ewy Rossano, trafiła w ręce Jurij Andruchowycza, Martina Pollacka, Pétera Esterházy oraz Josefa Škvoreckýego. Jeszcze nigdy w historii konkursu zwycięzcą nie został Polak.
Tegoroczne ogłoszenie laureata nastąpi podczas uroczystej gali, która odbędzie się w Teatrze Capitol, 4. grudnia. Zanim jednak poznamy zwycięzcę, z półfinalistami będziemy mogli spotkać się w Salonie Angelusa, który zostanie zorganizowany w ramach dziewiętnastej już edycji Wrocławskich Promocji Dobrych Książek. Wydarzenie to odbędzie się w dniach od 2. do 5. grudnia we wnętrzach Muzeum Architektury oraz w Galerii BWA Awangarda przy ul. Wita Stwosza we Wrocławiu.
Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus – najważniejsza nagroda w dziedzinie twórczości prozatorskiej tłumaczonej na język polski – stanowi bezpośrednie nawiązanie do wielowiekowych tradycji Wrocławia jako miasta spotkań i dialogu. Wrocław, ze względu na swoją historię i położenie, zawsze stanowił miejsce ścierania się najrozmaitszych narodowości, kultur i prądów umysłowych. Nagroda jest przyznawana corocznie, pisarzom pochodzącym z Europy Środkowej, którzy podejmują w swoich dziełach tematy najistotniejsze dla współczesności, zmuszają do refleksji, pogłębiają wiedzę o świecie innych kultur. Od zeszłego roku przyznawana jest również nagroda dla tłumacza zwycięskiej prozy.
