14 maja 2011 roku o godzinie 18.00 w Muzeum Archeologicznym w Warszawie rozpocznie się Noc Muzeów, a podczas niej – otwarcie wystawy Skarby średniowieczne Wielkopolski.
O godzinie 18.00 uroczyste otwarcie nowej wystawy Skarby średniowieczne Wielkopolski ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Warszawie, przygotowanej współnie z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. W czasie wernisażu po wystawie oprowadzi archeolog numizmatyk mgr Maciej Widawski z PMA.
Odkrywanie skarbów jest odwiecznym marzeniem większości ludzi. Świadczą o tym liczne legendy, baśnie, literatura przygodowa czy film. W roku 2010 w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy prezentowano cieszącą się dużym zainteresowaniem wystawę Skarby średniowieczne Wielkopolski. Można było na niej podziwiać ponad 2000 sztuk monet i biżuterii z około 20 polskich muzeów i instytucji naukowych, w których zdeponowano skarby wielkopolskie.
Teraz wystawa prezentowana jest w Państwowym Muzeum Archeologicznym, tym razem w innej formie. Wszystkie pokazane na wystawie zabytki pochodzą ze zbiorów PMA, ze skarbów znalezionych na terenie Wielkopolski – Zalesia, Obry Nowej, Zbierska, Grójca i Chomiąży. Inne skarby wielkopolskie prezentowane są w formie wystawy planszowej, przygotowanej przez Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.
Przedmiotem wystawy są depozyty powierzane ziemi od X do XV wieku, na terytorium Wielkopolski z Kujawami oraz Ziemią Lubuską, czyli z terenów historycznej Wielkopolski. Pochodzi stąd nieporównywalnie więcej skarbów niż z o wiele bardziej rozwiniętej Europy Zachodniej, Bizancjum czy terytoriów arabskich.
Zawartość skarbów zmienia się wraz z upływem czasu, jednak zawsze znajdują się w nich monety uzupełnione z reguły innymi postaciami srebra. W najwcześniejszych zespołach odkrytych na terenie Wielkopolski (X w.) mamy do czynienia z importowanymi monetami arabskimi przede wszystkim w postaci połówek i ćwiartek, dopełnianych biżuterią srebrną kompletną oraz w postaci złomu.
W depozytach z przełomu X i XI wieku ulega zmianie relacja między dirhamami w postaci ułamków na korzyść całych monet zachodnioeuropejskich. W skarbach z pełnego średniowiecza (XIII-XV w.) nie spotyka się już dirhamów i monet bizantyńskich ani filigranowej i masywnej biżuterii, lecz monety rodzime (głównie książąt dzielnicowych) i pochodzące z mennic naszych sąsiadów (głównie czeskich, krzyżackich i brandenburskich), a wyjątkiem są monety czy ozdoby docierające z dalszych stron świata.
Dominującym składnikiem zespołów monetarnych z 2. połowy XIV i XV wieku są półgrosze i denary jagiellońskie, dzięki którym depozyty monetarne późnego średniowiecza zbliżają się niekiedy swą wielkością do największych zespołów z X i XI wieku.
Równie ciekawym elementem większości skarbów są naczynia stanowiące zabezpieczenia cennych depozytów.
Skarbami odmiennego rodzaju są obecnie często odkrywane znaleziska grobowe. Niekiedy dostarczają one szczególnie pięknych przykładów monet i biżuterii. Zalicza się do nich m.in. bogato ornamentowana kaptorga z Bodzi, naszyjnik z kaptorg z Dziekanowic czy bransoleta z Giecza, a także grosz turoński Filipa IV Pięknego, pozyskany podczas badań wykopaliskowych w Łeknie.
Tekst: mgr Maciej Widawski z PMA.
Skarby monet prezentowane na wystawie pochodzą z własnych zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Ponadto podczas Nocy Muzeów można obejrzeć pokazy bicia monet w średniowiecznej mennicy: o godzinie 20.00, 21.30 i 23.00.
Dla osób niepełnosprawnych dostępna będzie wystawa Pradzieje ziem polskich. Na I piętrze prezentowana jest wystawa czasowa Forty i fortyfikacje w malarstwie oraz wystawy stałe: Biskupin, Alfabet architektury gotyckej, ABC architektury romańskiej.
Skarby średniowieczne Wielkopolski – otwarcie wystawy 14 maja 2011 r., godz. 18.00
Wystawa czynna do 14 sierpnia 2011 r.
Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie
ul. Długa 52 (Arsenał)
