Spotkanie i dyskusja wokół książki "Dotknięcie anioła"

27 maja 2011 roku o godz. 18.00 w Domu Spotkań z Historią odbędzie się spotkanie i dyskusja wokół książki Dotknięcie anioła z udziałem Autora – Henryka Schönkera i dr. Artura Szyndlera (Centrum Żydowskie w Oświęcimiu). Prowadzenie Zbigniew Gluza, redaktor naczelny Karty (Ośrodek KARTA). Dotknięcie anioła ukazuje się jako pierwszy tom reedycji serii Żydzi polscy – klasyki źródłowej literatury żydowskiej XX wieku. Książka wyróżniona Nagrodą Historyczną Polityki 2006.

Opowieść rozgrywa się kolejno w Oświęcimiu, Krakowie, Wieliczce, Tarnowie, Bochni, obozie Bergen-Belsen. Wojnę przetrwał nie tylko autor książki, ale i cała najbliższa rodzina, jednak ich historię wytycza seria cudownych przypadków poparta silną determinacją przeżycia. Książka pokazuje, że dla Żydów nie istniał żaden skuteczny system radzenia sobie z nazistowską opresją. Nie ratowały ani koneksje, ani pieniądze – ci, którzy ocaleli, musieli mieć przede wszystkim ogromne szczęście, choć trzeba je było wesprzeć potężną wolą przetrwania. Autor opiera się w części na relacjach ojca, Leona Schönkera, ostatniego przewodniczącego Gminy Żydowskiej w Oświęcimiu. Według jego świadectwa obóz w Oświęcimiu mógł stać się punktem masowej emigracji Żydów, a nie miejscem zagłady. To nieznany dotąd wątek historii Holokaustu. Teza ta była kwestionowana przez historyków, jednak w obecnej, trzeciej edycji książki zamieszczone zostały nowo odkryte dokumenty całkowicie potwierdzające jej prawdziwość.

Instynkt samozachowawczy ostrzegał nas i napinał nasze nerwy. Udzielało się to też dzieciom – w naszych rozmowach pojawił się temat śmierci. Jankiel powiedział mi, że śnili mu się w nocy żołnierze śmierci, którzy otoczyli Wieliczkę. Byli w czarnych mundurach, a zamiast oczu mieli żarzące się węgle. Adam mówił, że gdyby Niemcy przyszli po niego, to da się zastrzelić, tak jak jego ojciec – i zaczął nam pokazywać, jak to będzie wyglądało. Pochylał się to na jedną, to na drugą stronę, wykrzykując: Trach! Trach!, co miało oznaczać strzały. Patrząc na to, Zylek powiedział do mnie: Widzisz, Heniu, są ludzie, dla których śmierć nie jest taka straszna. Ja nie chciałem się z tym pogodzić. W ogóle nie mogłem dopuścić do siebie takiej myśli, bo chciałem żyć. Bardzo chciałem żyć! Szukałem więc kogoś, kto by mnie pocieszył. Chciałem usłyszeć od kogoś, że jeszcze jest nadzieja i że może to najgorsze nas nie spotka.

Henryk Schönker urodził się w roku 1931 w Krakowie w rodzinie artysty malarza Leona Schönkera. W 1937 roku z rodziną przeniósł się do Oświęcimia. Po wojnie ukończył Politechnikę Krakowską z dyplomem inżyniera mechanika. W roku 1955 wyjechał wraz z rodziną do Wiednia, skąd w 1961 wyemigrował do Izraela. Pracował aż do emerytury w izraelskim przemyśle lotniczym. Jego żona Helena pochodzi z okolic Radomia. Mieszkają w Tel Awiwie, mają trzy córki i dziesięcioro wnucząt. Od 1979 roku maluje obrazy. W 2001 roku spisał swoje wspomnienia, które zostały wydane przez Ośrodek KARTA w 2005 roku. Za Dotknięcie anioła otrzymał Nagrodę Historyczną Polityki 2006.

Autor będzie gościć w Warszawie od 25 maja. Zapraszamy także na spotkanie z Henrykiem Schönkerem 30 maja w Centrum Społeczności Żydowskiej w Krakowie, a 31 maja na prezentację książki w Oświęcimiu, w Centrum Żydowskim.

Fundusz im. Tadzia Kolskiego wspiera badania naukowe i publikacje materiałów dotyczących przedwojennego życia Żydów polskich oraz historii Zagłady. Fundusz został stworzony przez kuzynów Tadzia Kolskiego z myślą o upamiętnieniu śmierci tego piętnastoletniego chłopca, zastrzelonego przez hitlerowców w Warszawie 20 lipca 1944 (w dniu zamachu na Hitlera).

Nowa edycja serii Żydzi polscy. Klasyka źródłowej literatury żydowskiej XX wieku, bezpośrednie świadectwa życia Żydów na ziemiach polskich – w większości opowiadające o doświadczeniu Holokaustu. W serii znajdą się jednak nie tylko teksty Żydów związanych z Polską, ale i osób, które trafiły tu wyłącznie na pewien czas – przeważnie decyzją niemieckich oprawców. Ich losy splotły się bowiem nierozerwalnie z historią Polski i z historią polskiej społeczności żydowskiej.

W serii ukażą się: