13 lipca 2011 roku miała miejsce premiera przygotowanej przez Wydawnictwo W.A.B. powieści Rio Bar autorstwa Ivany Sajko – najlepszej chorwackiej powieści 2006 roku.
Na Rio Bar składają się monologi trzech kobiet, które, być może, spotykają się w barze w pewnej nadmorskiej miejscowości.
Trzy opowieści przeplatają się i uzupełniają. Jedna z bohaterek mówi o walkach Chorwatów w 1995 roku, pozostałe o trudnych warunkach powojennego życia. Ich wypowiedzi składają się na obraz wojny widzianej oczami kobiet. Wojny, która nie jest konfliktem idei, zderzeniem nacjonalizmów czy walką o wolność – miejsce ideologii zajmują tu konkrety.
Wojna burzy bezpieczny porządek codzienności, pokój nie przywraca tego porządku. Kobiety czują się oszukane i zdradzone, odarte ze złudzeń i pozbawione nadziei. Są wściekłe i pełne bólu. Ivana Sajko pozwala im ten ból wykrzyczeć.
Monologi zostały opatrzone przypisami – cytatami z artykułów prasowych, urzędowych dokumentów i aktów oskarżenia, wskazujących prawdziwe osoby, daty i miejsca. W tej książce język fikcji przenika się z językiem faktów, czyniąc ją tym bardziej gorzką i oskarżycielską.
Pisanie jest dla mnie terytorium gniewu terytorium walki, w której nieustannie usiłuję wymknąć się modelom i przymusom, nie tylko poprzez to, co piszę, ale i jak piszę.
Ivana Sajko
Ivana Sajko (ur. 1975) – pisarka chorwacka, założycielka ugrupowań artystycznych Project Buffalo i BAD.co., redaktorka magazynów Frakcija i Tema, producentka programu telewizyjnego V-effekt, gościnnie wykładowca Akademii Sztuk Dramatycznych w Zagrzebiu. Autorka kilkunastu sztuk wystawianych i nagradzanych w wielu krajach świata, m.in. Naranča u oblacima (1997), 4 suha stopala (1999), Ulicari – city tour Orfeja i Euridike (2001) czy Kobieta-bomba (2003, wystawiana w Polsce).
Rio Bar to debiut prozatorski Ivany Sajko, za który w 2006 roku dostała nagrodę przyznawaną najlepszej chorwackiej powieści roku.
Nie strzelaj. Nie strzelaj. Nie, nie, nie, nie będę uciekać. Nie, nie, nie, to nie jest mój sposób na przeżycie takich sytuacji, w których wydaje ci się, że masz przewagę, bo dopadłeś mnie w czasie snu i teraz stoisz przede mną z kupą amunicji i wycelowaną lufą kałasznikowa, M70, kaliber 7,62 mm. Mierz sobie do celu – jestem spokojna. Proszę bardzo. W potylicę, w skroń, między oczy, w pierś, plecy, gdzie chcesz, bo wiem, że nie strzelisz. Nie krzyczę, nie wzywam pomocy i nie złorzeczę. Kiedy mówię, żebyś nie strzelał, tak naprawdę cię uwodzę. Nie strzelaj, bo mnie z tym tutaj nic nie łączy.
(fragment powieści)
Rio bar jest powieścią polifoniczną, w której trzy głosy opowiadają o gnijącej, stęchłej ikebanie drażliwych punktów, oznak deformacji i anomalii wojny w Chorwacji, a także czasu po wojnie. Zbrodnie wojenne po obu stronach, panoszenie się bezkarnych kryminalistów, ksenofobia, krach gospodarki, brak perspektyw, mafijne porachunki, ponure losy uchodźców i ludzi zaginionych – to tylko niektóre z tematów, które porusza Ivana Sajko.
Božidar Alajbegović, audycja Bibliovizor, III Program Radia Chorwackiego
Przekład: Dorota Jovanka Ćirlić
język oryginału: chorwacki
premiera 13 lipca 2011 roku
Wydawnictwo W.A.B. Sp. z o. o.
ul. Usypiskowa 5,
02-386 Warszawa
