26 września 2011 r. do polskich księgarń trafi książka Georges’a Didi-Hubermana Przed obrazem. Pytanie o cele historii sztuki.
Książka Georges’a Didi-Hubermana Przed obrazem dokonuje gruntownego przewartościowania zasad stojących u podstaw historii sztuki i stawia podwaliny pod jej nową koncepcję. Didi-Huberman rozwija pytanie: jak patrzymy? Według autora, nie tylko za pomocą oczu i spojrzenia. W jego ujęciu widzenie wiąże się z wiedzą, co sugeruje, że oko naiwne nie istnieje, że obrazy obejmujemy również słowami, procesami poznania i myślowymi kategoriami.
Sposobów nowej krytyki poznania obrazu szuka Didi-Huberman u Freuda. Akt patrzenia jest u niego dosłownie otwarty, to znaczy – jak pisze autor – najpierw rozdarty, potem rozpostarty: między reprezentacją a prezentacją, między symbolem a symptomem, określeniem i nadokreśleniem, a ostatnio – między widzialnością a wizualnością. W ujęciu Didi-Hubermana spokojne, metafizyczne i pozytywistyczne równanie między widzeniem a wiedzą ustępuje miejsca zasadzie niepewności, w której spojrzenie opiera się na nie-wiedzy, a obraz wymyka się oku. Tak przedstawiają się, według autora, pryncypia nowej historii sztuki.
Fragment: Pytanie
Kiedy kierujemy swe spojrzenie ku obrazowi, często dotyka nas nieodparte wrażenie paradoksu. To, co nas natychmiast i bez wybiegów dosięga, nosi znamię problemu, jak mroczna oczywistość. Szybko zdajemy sobie sprawę, że wszystko, co wydaje się jasne i wyraźne, jest właśnie rezultatem wybiegu – mediacji, użycia słów. Ale ten paradoks jest banalny, staje się udziałem każdego z nas. Możemy się z nim związać i dać się porwać jego biegowi; możemy nawet doświadczyć przyjemności wolności i niewoli w splocie wiedzy i niewiedzy, uniwersalności i pojedynczości, rzeczy, które dopraszają się o nazwę, i rzeczy, które pozostawiają nas w zdumieniu… Wszystko na tej samej powierzchni obrazu czy rzeźby, gdzie nic się nie ukrywa, lecz pozostaje po prostu obecne.
Georges Didi-Huberman (ur. 1953), francuski filozof i historyk sztuki, wykładowca (maître de conférences) École des hautes études en sciences sociales w Paryżu, wybitny badacz teorii obrazów. Z jego bardzo bogatego dorobku na język polski zostały przetłumaczone dotąd zaledwie dwie książki: Obrazy mimo wszystko (Images malgré tout, Éditions de Minuit, 2004) oraz Strategie obrazów – Oko historii 1 (L’Œil de l’histoire – Tome 1: Quand les images prennent position, Éditions de Minuit, 2009).
Georges Didi-Huberman Przed obrazem. Pytanie o cele historii sztuki
Przełożyła Barbara Brzezicka
wydawnictwo słowo/obraz terytoria
Gdańsk 2011
