Jeszcze w grudniu 2011 r. do księgarń trafiło Przerabianie XIX wieku. Studia pod redakcją Ewy Paczoskiej i Bartłomieja Szleszyńskiego.
Żyjemy w poczuciu gwałtownych zmian wzorców kultury. Istotnym przekształceniom ulega na naszych oczach opowieść porządkująca wspólne dzieje Polaków. Zmieniają się jej bohaterowie i formy narracji. Zmiany te dotyczą w dużej mierze opowieści wywiedzionych z XIX wieku, który przez prawie dwieście lat określał wybory naszej kultury.
Autorzy niniejszego opracowania wychodzą z założenia, że literatura w szczególny sposób zapisuje nowe formy rzeczywistości i doświadczenia kulturowe. Dlatego przy pomocy analiz tekstów literackich identyfikują niektóre zmiany zachodzące w kulturze współczesnej.
Idą niejako po śladach pierwszych badaczy antropologii kultury, która rodzi się właśnie pod koniec XIX wieku jako samodzielna dyscyplina humanistyki. Patronują im zaś Cyprian Norwid i Bolesław Prus – specjaliści od polskiej formy – oraz Stanisław Brzozowski i Karol Irzykowski – poszukiwacze dróg wyjścia dla kultury polskiej dotkniętej kompleksem niższości.
Książka nasza nie ma… ambicji monograficznych… proponujemy tu szereg przybliżeń czy odwiertów próbnych. Jedne z nich dotyczą materii literatury i nowych mediów z nią związanych (takich jak np. komiks czy gra miejska), inne – obszaru literaturoznawstwa i antropologii kultury.
Interesują nas i te powroty do XIX wieku, które można określić jako najbardziej serio, i te, które wpisują się w formułę buffo: przebieranki, gry, stylizacja czy pastisz. Czytamy… teksty kultury wysokiej i popularnej, które przecież dziś tak chętnie zamieniają się miejscami… Przy okazji pytamy oczywiście o sens tych spotkań i dialogów z przeszłością, o ich miejsce we współczesności…
Studia zebrane w tej książce dzielą się na trzy części. Pierwsza z nich, Czytania, próbuje rozpoznać wybrane style lektury dzieł polskiego wieku XIX w przestrzeni współczesnego literaturoznawstwa i antropologii kultury. Style lektury i sposoby narracji…
Część drugą książki zatytułowaliśmy Spotkania, bo zebrane tu teksty pokazują różne możliwości (i niemożliwości) dialogowania polskiej literatury współczesnej z wiekiem XIX…
O całkiem innych powrotach do wieku XIX traktuje ostatnia część książki – Zabawy z której autorzy badają różne warianty globalnej mody na dziewiętnastowieczność w kulturze popularnej.
Z Przedmowy
W skład książki wchodzą teksty Ewy Paczoskiej, Grażyny Borkowskiej, Leny Magnone, Małgorzaty Kosmali, Łukasza Książyka i Bartłomieja Szleszyńskiego.
grudzień 2011 r.
Przerabianie XIX wieku. Studia pod redakcją Ewy Paczoskiej i Bartłomieja Szleszyńskiego
Państwowy Instytut Wydawniczy
