8 czerwca Klubie XIII Muz w Szczecinie jury przyznawanej przez Kurier Szczeciński Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej dla Autorki Gryfia przyznało nagrodę Zycie Oryszyn. Jury pod przewodnictwem prof. Ingi Iwasiów nagrodziło ją za książkę Ocalenie Atlantydy.
Ocalenie Atlantydy to dramatyczna, wstrząsająca i jednocześnie zaskakująca czarnym humorem opowieść o powojennym życiu przesiedleńców z ziem wschodnich, którzy znaleźli się na nieznanym im poniemieckim Dolnym Śląsku i w nieznanym im ustroju. O ich sposobach przeżycia w nowej, absurdalnie niebezpiecznej rzeczywistości – w czasach gdy wszystko było takie polityczne i światopoglądowe.
Peerel był pospolity, nijaki i pozbawiony formatu. Pod jej piórem nabrał znaczeń, głębi i tajemnicy – to chyba właśnie nazywają talentem
Hanna Krall
Zyta Oryszyn w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych wydała trzy powieści i z miejsca zdobyła pozycję jednej z najciekawszych autorek. Potem przyszły czasy opozycji, drugiego obiegu i mikroskopijnych nakładów u podziemnych wydawców. Oryszyn za odwagę i bezkompromisowość dotknęła nieoczekiwana dolegliwość: o dorobku naszej fascynującej pisarki, funkcjonującej przez lata w zamkniętym środowisku, w szerszych kręgach czytelniczych powoli, lecz nieuchronnie zapomniano. Można powiedzieć, że jej obecne pojawienie się na rynku jest powtórnym debiutem.
Zyta Oryszyn – właśc. Zyta Kaczyńska z d. Bartkowska – ur. 1940 roku nad Osławą w Zagórzu koło Sanoka. 1946 roku wraz z rodziną zamieszkała na Dolnym Śląsku. Ukończyła filozofię na Uniwersytecie Warszawskim.
Po wydaniu powieści Najada (1970), Melodramat (1971), Gaba- Gaba czyli 28 części wielkiego okrętu (1972) zrezygnowała z publikowania w oficjalnych wydawnictwach. Nawiązała współpracę z Zapisem i Pulsem. W drugim obiegu opublikowała Czarną iluminację (NOWA, 1981) i Madam Frankensztajn (Przedświt, 1984). W PoMoście wydała Historię choroby, historię żałoby (1990). W podziemiu współredagowała Wezwanie i Kulturę Niezależną.
W tym roku do Gryfii oprócz Ocalenia Atlantydy nominowane były także: tom drapieżnych wierszy o miłości, Bach for my baby Justyny Bargielskiej, epicka powieść Ciemno, prawie noc Joanny Bator, monumentalna książka historyczna opowiadająca o czasach rozbicia dzielnicowego, Korona śniegu i krwi Elżbiety Cherezińskiej, brawurowa farsa o pedofilu Anny Dziewit-Meller, Disko, Pasja według św Hanki, w której Anna Janko przenikliwie analizuje fenomen miłości, rewelacyjny debiut prozatorski Katarzyny Jakubiak – Nieostre widzenia oraz Mario Vargas Llosa Urszuli Ługowskiej, czyli krytyczna biografia peruwiańskiego noblisty.
Gryfia to Ogólnopolska Nagroda Literacka dla Autorki, którą zorganizował Kurier Szczeciński. Nagroda – jej wysokość to 50 tysięcy złotych – przyznawana jest pisarce, która napisała najlepszą książkę literacką albo książkę humanistyczną o wartościach literackich w roku poprzedzającym daną edycję nagrody.
Ogólnopolska Nagroda Literackia dla Autorki Gryfia
Gala wręczenia nagrody: 8 czerwca 2013 roku
Klub XIII Muz w Szczecinie
