20 sierpnia nakładem Wydawnictwa Agora ukaże się wznowienie powieści Marka Hłaski Piękni dwudziestoletni. Książka wydana trzy lata przed śmiercią autora znajduje się na pograniczu wspomnieniowej prozy, biograficznej powieści i literackiej autokreacji.
Marek Hłasko snuje w niej opowieść o swoim burzliwym życiu i rozpaczliwych próbach ucieczki od ponurej rzeczywistości. Rozpamiętuje chwile, gdy z pomocą przychodziły mu alkohol, związki z kobietami, a wreszcie literacka i filmowa fikcja. Znaczną część tych – jak sam o nich mówił Hłasko – prawdziwych zmyśleń stanowią powroty do czasów młodości i szkolnych doświadczeń, gdy jako młody chłopak sprzeciwiał się powszechnemu konformizmowi. Często pojawiają się też wspomnienia pracy kierowcy w firmie przewozowej i felietonisty w tygodniku Po Prostu. Przez gęstą warstwę słów przenikają skrajne emocje – te, które przywodzą na myśl dramatyczne wizje artysty i obsesyjne napady lęku, oraz te, które obnażają jego najgłębiej skrywane pragnienia.
Piękni dwudziestoletni to nie tylko osobisty dziennik Marka Hłaski, lecz także pasjonujące świadectwo epoki. To rodzaj oryginalnego przewodnika po czasach PRL-u, ówczesnych barach i wydarzeniach, które rozpalały wyobraźnię młodych buntowników. Wybuchowi i nieobliczalni mieli swoje sposoby, aby sprzeciwiać się rygorom politycznego systemu. Czy w świecie, w którym przyszło im żyć, byli szczęśliwi? Ta książka przybliży nas do odpowiedzi na to pytanie.
Książka Piękni dwudziestoletni powszechnie odbierana jest jako autobiografia. Nawet przez esbeków szukających haków na Marka Hłaskę. Wybrali oni wszystkie przestępcze czyny, które sobie przypisał, i wysłali tę litanię do Komendy Wojewódzkiej MO we Wrocławiu. Milicjanci nie znaleźli jednak żadnych śladów przestępczej działalności młodego pisarza. Piękni dwudziestoletni to również opowieść o czasie i o okolicznościach, w których żył Hłasko. I ten opis ówczesnej rzeczywistości jest trafny, gorzki i mądry. Ociera się często o groteskę. Pisany przed pięćdziesięciu laty, jest w wielu fragmentach wciąż aktualny.
Andrzej Czyżewski
Książka Piękni dwudziestoletni po raz pierwszy została wydana przez Instytut Literacki w Paryżu w 1966 roku jako CXXVIII tom Biblioteki Kultury. W komunistycznej Polsce, gdzie po 1958 roku skazano Hłaskę na przemilczenie, utwór nie mógł się ukazać. W latach 1980 i 1981 był publikowany w niewielkich nakładach w drugim obiegu. Miał zostać wydany w 1985 roku nakładem wydawnictwa Czytelnik, jednak ingerencja cenzury przekraczała objętością tekst, który mógłby się ukazać. Ostatecznie Piękni dwudziestoletni ukazali się w Polsce dopiero w 1988 roku nakładem wydawnictwa Alfa. W ślad za tym poszły inne wydawnictwa. Łączna ilość wydanych i sprzedanych egzemplarzy przekroczyła ćwierć miliona. Obok Pierwszego kroku w chmurach jest to najchętniej czytywana i znana książka Marka Hłaski.
Marek Hłasko Piękni dwudziestoletni
Premiera: 20 sierpnia 2014 roku
Wydawnictwo Agora SA
