Z okazji 180. rocznicy pierwszego wydania Pana Tadeusza 10 września w wydawnictwie Muza SA ukaże się książka Dziedziczki Soplicowa autorstwa Joanny Puchalskiej. To historia trzech kobiet z dworu w Czombrowie, który zapisał się w historii literatury jako pierwowzór Mickiewiczowskiego Soplicowa.
Dwór w Czombrowie, leżący nieopodal Nowogródka, nie przez przypadek zapisał się w literaturze jako pierwowzór Soplicowa. Jedna z bohaterek książki Dziedziczki Soplicowa – Aniela z Wierzejskich Uzłowska – była bowiem matką chrzestną Adama Mickiewicza. Matka narodowego wieszcza – Barbara Majewska, później po mężu Mickiewiczowa – zajmowała wówczas we dworze ważne stanowisko panny apteczkowej, a zaufanym ekonomem był dziadek poety. Adam Mickiewicz na pewno bywał tam jako dziecko. Pewne jest również to, że położenie Czombrowa znalazło wierne odbicie w opisie dworu z Pana Tadeusza:
Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju, na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju, stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany […].
W dodatku w poemacie pobrzmiewają poetyckie echa zdarzeń, które naprawdę miały w Czombrowie miejsce.
Ocalone dworskie archiwum oraz rekonstrukcja faktów pozwoliły autorce zajrzeć w codzienność życia w szlacheckim dworze w wieku XIX i na początku XX. Joanna Puchalska przedstawia w książce losy trzech kobiet, które zamieszkiwały ówczesny Czombrów. To właśnie Bededykta z Haciskich Karpowiczowa, Aniela z Wierzejskich Uzłowska i Maria z Popławskich Karpowiczowa były najważniejszymi kobietami w czombrowskim dworze. To one miały swój udział w tym, że dwór przetrwał trudne chwile. W książce Dziedziczki Soplicowa można znaleźć zarówno odtworzone wspomnienia, jak i liczne fotografie pochodzące z rodzinnych albumów. Utrwalają one nie tylko obraz czombrowskiego dworu, ale także wizerunki członków rodziny i najważniejsze wydarzenia z ich życia.
Właśnie w Czombrowie w 1928 roku kręcono plenerowe ujęcia do pierwszej ekranizacji Pana Tadeusza w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.
Joanna Puchalska – absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, tłumaczka literatury anglojęzycznej i autorka publikacji o tematyce kresowej. Jest prawnuczką ostatnich właścicieli Czombrowa na Nowogródczyźnie.
Joanna Puchalska Dziedziczki Soplicowa
Premiera: 10 września 2014 roku
Muza SA
