Czy kursy creative writing faktycznie mogą stworzyć pisarza? Jaka jest forma polskiej krytyki muzycznej w Internecie? Czy droga do artystycznej doskonałości rzeczywiście wygląda tak, jak w nagrodzonym Oscarem filmie Whiplash? Wreszcie — co o swoich warsztatach mówią sami artyści? To tylko kilka tematów, które znalazły się w najnowszym numerze „Fragile”, tym razem poświęconym artystycznemu warsztatowi — w muzyce, filmie, literaturze i sztuce.
Warsztat: list od Redakcji
Oczywiście, że można uprawiać prawie każdy rodzaj sztuki, nie mając absolutnie żadnego przygotowania. Ba, może nawet właśnie to daje nam najwięcej przyjemności – kiedy nic nie musimy umieć i niczego nie musimy osiągnąć. Takie szczęście początkującego, kiedy liczy się proces, a nie efekt. Chwileczkę… Czy nie tak mówią niekiedy sami artyści? Łatwo byłoby w tym momencie napisać, że podział na amatorów i profesjonalistów stracił już rację bytu, ale przecież intuicyjnie czujemy, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana.
W ogóle pytania o rolę warsztatu we współczesnej działalności artystycznej są zaproszeniem do udziału w grze w rozszerzanie i zawężanie znaczeń. Na przykład: czy wszystkie właściwości naszego umysłu, które pozwalają nam na stworzenie czegoś, co określamy mianem dzieła, mogą być nazwane warsztatem? Biegłość w posługiwaniu się pewnymi narzędziami – to niewątpliwie jest warsztat. Ale czy do tej kategorii zaliczyć można również samą wyobraźnię? Po prostu umiejętność wymyślania oryginalnych rzeczy i zdarzeń?
Odejście od utożsamienia warsztatu z techniką jest tym bardziej naturalne, im bliżej konceptualizmu się znajdujemy. Ale nawet tam, gdzie opanowanie zestawu konkretnych umiejętności jest konieczne, wspominanie o tym coraz częściej bywa – mam wrażenie – niezbyt stosowne, aż staje się czymś niemal wstydliwym. A im bliżej „wielkości” i „głębi”, tym mniej o biegłości technicznej mówić wypada. Kiedy więc wahadło wychyliło się w drugą stronę, może warto spytać, czy naprawdę każda twórczość z elementami wirtuozerii jest popisywaniem się ku uciesze gawiedzi? Wielogłosy artystów na temat warsztatu w działach Muzyka oraz Sztuka uświadamiają wielość możliwych postaw.
Dodajmy do tego jeszcze, że kwestia warsztatu staje się niekiedy właściwym tematem dzieła – kiedy sztuka zajmuje się sama sobą, muzyka traktuje o muzyce, a literatura o literaturze. Zauważmy też, że osobne – choć często nieznane – przygotowanie warsztatowe muszą mieć (właśnie – a może wcale nie?) producenci, krytycy i kuratorzy. I pozostaje tylko odpowiedzieć na pytanie, które – nie mam wątpliwości – wielu odbiorcom kultury przychodzi w takich sytuacjach do głowy: po co w ogóle mamy się tym zajmować? Czy nie lepiej będzie, aby – jak to zwykło się mawiać w takich przypadkach – dzieła mówiły same za siebie? Jeśli kochamy motoryzację – odpowiadam zwykle – prawdopodobnie będzie interesowało nas to, jak działa silnik. Jeśli kochamy twórczość, zawsze będzie zajmować nas to, jak ona powstaje, co się dzieje z artystą i jego dziełem, kiedy nikt nie patrzy. Bo poza wszystkimi filozoficznymi konstrukcjami, do których mogą doprowadzić próby rozwikłania tego problemu – to po prostu szalenie ciekawe.
Tomasz Gregorczyk
21 czerwca w Krakowie odbędzie się dyskusja wokół tematu przewodniego najnowszego wydania „Fragile”, czyli o warsztacie. Gośćmi będą: Marcin Barski, Konrad Gęca oraz Rafał Mazur. Spotkanie poprowadzi Tomasz Gregorczyk.
- Marcin Barski – wydawca (Audiothong, Mathka), animator kultury, twórca Instytutu Pejzażu Dźwiękowego.
- Konrad Gęca — muzyk, animator, członek Polskiego Stowarzyszenia Muzyki Elektroakustycznej, organizator cyklu spotkań ze sztuką dźwięku Muzykoterapia. Autor pochodzącego z najnowszego numeru pisma artykułu Koncept versus umiejętności. Problem warsztatu w nowej muzyce.
- Rafał Mazur — improwizator; gra na akustycznej gitarze basowej; trenuje też sztukę walki TaiJi Quan Chen i studiuje filozofię Dalekiego Wschodu, a zainteresowania te łączy z praktyką swobodnej improwizacji.
Spotkanie odbędzie się w ramach programu „Rewizyta /// Muzykoterapia (koncerty i instalacje)”.
„Fragile” – Warsztat
nr 1 (27) 2015
Spotkanie: 21 czerwca, godz. 18.00
Kawiarnia Naukowa – ogródek, ul. Stanisława Żółkiewskiego 19, Kraków
