W czerwcu do księgarń trafiła książka o Antonim Czechowie, przewartościowująca utrwalony w czasach PRL-u obraz tego pisarza. Anton Czechow. Wyprawa na wyspę katorżników autorstwa Leonida Bieżyna ukazała się nakładem Wydawnictwa Sic!
Każdy pisarz rosyjski ma swoją tajemnicę. Ma ją także Czechow: wiosną 1890 roku jako trzydziestolatek wyruszył na wyspę Sachalin – owiane złą sławą miejsce katorgi, zsyłek i przymusowych osiedleń na najdalszym wschodzie Rosji, rosyjskie „jądro ciemności”. Wyruszył tam, gdzie dobrowolnie nikt się nie zapuszcza, w czasie roztopów, po błocie i bezdrożach, przez szeroko rozlane syberyjskie rzeki, wielokrotnie ryzykując życiem. Dlaczego? Na to pytanie można udzielić stu odpowiedzi i żadna z nich nie będzie ostateczna, Leonid Bieżyn szuka więc własnej – sto pierwszej. Wyprawa na Sachalin staje się dla niego reflektorem, który oświetla całe życie Czechowa, pomagając stworzyć sugestywny portret Antona Pawłowicza i wydobywając na jaw ukrytą stronę zdarzeń, czasem nieoczekiwaną – jak wtedy, gdy pod maską ateusza i racjonalisty odkrywamy w Czechowie człowieka w pewien sposób religijnego, traktującego zawód lekarza jako służbę miłosierdzia; albo gdy krytykowany przez Sołżenicyna za pięknoduchostwo Czechow okazuje się prorokiem-katastrofistą. Powodowany poznawczą pasją i miłością, Leonid Bieżyn stawia się w miejscu swego bohatera nie tylko mentalnie, lecz także całkiem dosłownie – w setną rocznicę wyprawy Czechowa na Sachalin powtarza jego podróż we wszystkich szczegółach, które można powtórzyć na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku: korzysta z podobnych środków transportu, wystawia się na podobne niewygody i przygodne znajomości, przesiada się tam, gdzie Czechow się przesiadał, wreszcie zwiedza „wyspę katorżników” z Sachalinem Czechowa w ręku, wszędzie szukając jego śladów.
Nie jest to klasyczna biografia czy monografia ani – z drugiej strony – literacka fikcja. Jest to skreślony przez współczesnego rosyjskiego prozaika literacki portret wielkiego poprzednika, a którego centrum leży ponury i niepokojący Sachalin.
Leonid Bieżyn, Anton Czechow. Wyprawa na wyspę katorżników
Premiera: czerwiec 2016 roku
Wydawnictwo Sic!
