9 marca w Domu Esterki – Muzeum Etnograficznym w Krakowie odbędzie się wernisaż wystawy Skazitelność. O fabrykach porcelany, prezentującej efekty dwóch projektów. Pierwszy z nich łączy badania antropologiczne z krytycznym dizajnem i jest realizowany przez Ewę Klekot, antropolożkę i Arkadiusza Szweda, ceramika, opowiadając o tym, w jaki sposób ludzka myśli i praca odciska się na wyrobach słynnej porcelany z Ćmielowa. Druga część wystawy to prezentacja prac artystki Moniki Patuszyńskiej, będących fragmentem większego projektu, polegającego na odlewaniu z form porzuconych na terenach upadłych zakładów porcelany.
Porcelanę nazywano kiedyś „białym złotem”. Dziś zdaje się już nie zadziwiać, zbyt przywykliśmy do tego, że jest. Widzimy w niej też raczej produkt niż dzieło, materię prawie samoistną, a nie skomplikowany proces, w którym łączą się związki chemiczne, technologia i ludzka praca.
Szczególnie udział człowieka ginie nam z oczu, tak bardzo porcelanowe formy wydają się nieskazitelne. Toteż Ewa Klekot, antropolożka, oraz Arkadiusz Szwed, ceramik, postanowili zbadać, ile pracy rąk (dotyku, obrotu, ruchu palców i dłoni) zawiera się np. w zastawie stołowej. Odpowiedź przynosi wyjątkowy serwis Ślady człowieka, wykonany w Ćmielowie – w jednej w najstarszych fabryk ceramicznych w Polsce. Z kolei instalacja Rzeczy porzucone Arkadiusza Szweda wykorzystuje technologiczne odpady – „wspomagacze” ćmielowskiego procesu produkcyjnego, ujawniając nowy potencjał tych jednorazowych i bezimiennych tworów.
Inaczej do porcelany podchodzi Monika Patuszyńska. Artystka nie wierzy, by materiał ten był „gładki, pokorny, posłuszny”. Eksperymentuje więc z porzuconymi formami do odlewania, sprawdza, jak działa na nie czas, natura (np. kapiąca woda) oraz… cywilizacyjne przemiany – odchodzenie fabryk.
Wystawa poszukuje obecności skazitelnych ludzi w nieskazitelnych kształtach. Pyta o relacje człowiek-technologia oraz systemy wartościowania różnych rodzajów pracy – jednej wykonywanej przez ludzi, innej przez nie-ludzi. Jednocześnie porusza temat miejsca sztuki, designu, własności intelektualnej w życiu i w społeczeństwie.
Skazitelność. O fabrykach porcelany
Ludzie z fabryki porcelany – Ewa Klekot, Arkadiusz Szwed
Bastards&Orphans – Monika Patuszyńska
Wernisaż: 9 marca 2018 roku o godzinie 18.00
Od 10 marca do 6 maja 2018 roku
Dom Esterki – Muzeum Etnograficzne w Krakowie
