4 kwietnia Wydawnictwo Marginesy odda w ręce czytelników książkę Szpadel, oszałamiający debiut literacki niespełna trzydziestoletniej Lize Spit, flamandzkiej pisarki i scenarzystki.
W belgijskiej wsi Bovenmeer w 1988 roku urodziła się trójka dzieci: Eva oraz dwóch chłopców, Pim i Laurens. Cała trójka wychowywała się razem, dlatego sąsiedzi nazywali ich „trzema muszkieterami”.
Byli nierozłączni, ale w okresie dojrzewania, za sprawą szalejących hormonów, ich drogi zaczęły się rozchodzić. To wtedy chłopcy wpadli na pomysł okrutnej zabawy polegającej na tym, żeby zadawać dziewczynom tę samą zagadkę, którą wymyśliła Eva. Za prawidłową odpowiedź czekała nagroda – dwieście euro. W przypadku błędu – należało zdjąć część ubrania.
Wakacje, które nadeszły, zmieniły wszystko. Eva starając się zaprzyjaźnić z Elisą, wyniosłą dziewczyną z dużego miasta, wyjawiła jej rozwiązanie zagadki, ona zaś wykorzystała tę wiedzę, aby zakpić sobie z całej trójki. Bardzo boleśnie.
Trzynaście lat po wydarzeniach, które wymknęły się spod kontroli, Eva wraca do rodzinnego domu z blokiem lodu w bagażniku. Powoli staje się jasne, że tym razem to ona ustala zasady i okazuje się, że wizyta stanie się okazją do zemsty za to, co wydarzyło się w przeszłości.
Sama Lize Spit opowiada:
Uważam, że zemsta to bardzo ciekawy temat do opisania, musiałam wykorzystać ten wątek w mojej książce.
Narracja toczy się między współcześnie opowiadaną historią powrotu w rodzinne strony a wspomnieniami z przeszłości. Nie jest przypadkiem, że akcja toczy się w małym miasteczku, w podobnym miejscu wychowywała się sama autorka:
Chciałam, żeby akcja mojej książki toczyła się w Viersel; mam stamtąd mnóstwo wspomnień i obserwacji, które zainspirowały mnie do pisania.
Szpadel łączy w sobie wiele gatunków: powieść psychologiczną, thriller, czarną komedię oraz historię o dorastaniu. Spit mówi, że przez długi czas poszukiwała swojego stylu, ale wiedziała, że nie chce napisać klasycznego thrillera. Z przenikliwością i wrażliwością opisała dzieciństwo swojej bohaterki spędzone w towarzystwie neurotycznej siostry, dominującego ojca oraz uległej matki. Trudna rodzinna sytuacja wzmacnia więź Evy z rówieśnikami – Laurensem i Pimem. Nastolatkowie pozostawieni samym sobie, doprowadzają do wydarzeń tragicznych w skutkach.
Autorka odtwarza tę historię z drobnych elementów, by stworzyć zaskakujący obraz całości – co tak naprawdę wydarzyło się w niewyróżniającej się niczym belgijskiej wiosce, która ukrywa swoje sekrety?
Lize Spit (ur. 1988) mieszka w Brukseli. Autorka scenariuszy, prozy i poezji. Uczy pisania kreatywnego w LUCA School of the Arts, pisze felietony dla gazety „De Mogen”. W 2013 roku zdobyła nagrodę jury i nagrodę publiczności w konkursie WriteNow! W 2016 roku otrzymała za Szpadel nagrodę Bronzen Uil 2016 w kategorii „najlepszy debiut”. Sprzedano prawa do ekranizacji. Książka zawdzięcza swój sukces nie tylko świetnym recenzjom, ale także m.in. akcji crowdfundingowej zorganizowanej przez młodego wydawcę. Sama Lize Spit została dostrzeżona jako objawienie literatury flamandzkiej, choć belgijski rynek literacki jest zdominowany przez autorów piszących w języku niderlandzkim. Młoda autorka stała się głosem swojego pokolenia dla belgijskich czytelników, zaś zagraniczni wydawcy przede wszystkim podkreślają uniwersalność tej dramatycznej historii o dorastaniu.
Lize Spit, Szpadel
Przełożył: Łukasz Żebrowski
Premiera: 4 kwietnia 2018 roku
Wydawnictwo Marginesy
