20 października nakładem wydawnictwa Czarne ukazała się książka Anthony’ego Shadida Kamienny dom. O Bliskim Wschodzie, jakiego już nie ma. To wypełniony nostalgią, ironią i humorem hymn dla Lewantu, jego odchodzących obyczajów oraz kultury, a jednocześnie wyjątkowe wprowadzenie w zawiłą historię Libanu.
Autor sięga po najbardziej intymną tkankę, sięgając do korzeni i opisując początki rodu założonego przez pradziada Isbera w Mardż Ujun, mieście, które w czasach swej świetności było bramą do Damaszku i Jerozolimy, Sajdy i Hajfy. To w nim składowali towary kupcy z całego Bliskiego Wschodu – chrześcijańscy, muzułmańscy i żydowscy – centrum kosmopolityzmu, erudycji i wyrafinowania. To tam stanął dom szalonego Isbera, wyraz ambicji rodu, a także szczególny symbol świetności Lewantu, wschodniego stylu życia, dawnych obyczajów i otwartości.
Anthony Shadid, wychowany i żyjący w Ameryce, wraca do Mardż Ujun, by odrestaurować Bajt sitti, dom babci, zrujnowany w czasie wojen, które wyniszczyły Liban. Ten trwający ponad rok proces staje się okazją do snucia opowieści o historii rodziny, a przede wszystkim o złotych czasach Bliskiego Wschodu.
Powolna, melancholijna, słodko-gorzka opowieść o powrocie Amerykanina do odległej krainy przodków i pieczołowitym odbudowywaniu domu libańskiego pradziadka. Są w niej wojna, izraelscy agenci i Hezbollah, ale więcej jest o imigranckich losach, arabskich charakterach, dopasowywaniu cementowych płytek i zbieraniu oliwek. W książce Anthony’ego Shadida wyczytałem jednak przede wszystkim smutną zapowiedź końca chrześcijańskiego świata na Bliskim Wschodzie. A przedwczesna śmierć autora, wybitnego potomka tamtejszych chrześcijan, w czasie najkrwawszej wojny regionu – w Syrii, dodała książce ponurej symboliki – tak o książce Shadida napisał Jerzy Haszczyński.
Anthony Shadid – amerykański dziennikarz pochodzenia libańskiego, znawca Bliskiego Wschodu, zginął w Syrii w 2012 r. W trakcie dość krótkiej, lecz błyskotliwej kariery dziennikarskiej pisał między innymi do The Washington Post, The Boston Globe, The New York Times. Za reportaże o wojnie w Iraku dwukrotnie otrzymał Nagrodę Pulitzera (w 2004 i 2010 r.) i wiele innych wyróżnień, np. tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Amerykańskiego w Bejrucie. Jest autorem kilku książek, m.in. Legacy of the Prophet. Despots, Democrats, and the New Politics of Islam, Nadciąga noc. Irakijczycy w cieniu amerykańskiej wojny (2013).
Anthony Shadid
Kamienny dom. O Bliskim Wschodzie, jakiego już nie ma
Premiera: 20 października 2014 roku
Wydawnictwo Czarne
