W grudniu w księgarniach pojawiła się powieść Philipha Rotha Kompleks Portnoya opublikowana nakładem Wydawnictwa Literackiego. Książka ta, wydana po raz pierwszy w 1969 roku, wstrząsnęła literackim światem.
Premiera trzeciej powieści Philipa Rotha w styczniu 1969 roku wzburzyła literacki świat – chodziło o główną postać, która, choć fikcyjna, rozpaliła emocje czytelników. Alexander Portnoy – rocznik 1933, urodzony w Jersey City w rodzinie żydowskiej, IQ 158 – leży na kozetce u psychoterapeuty. Akapit za akapitem, kartka za kartką bezlitośnie rozlicza się z historią własną i rodziny. Z matką, której czujne oko chciałoby dopilnować wszystkiego, zwłaszcza tego, co syn je i co z siebie wydala. Z ojcem, od początku dziejów cierpiącym na niestrawność. Z rodzicami w ogóle, bo Żyd, którego rodzice żyją, jest na ogół biorąc bezradnym niemowlęciem! Próbując wydostać się z rodzinnej niewoli, Alex wpada w inną niewolę – w sidła kompulsywnych erotycznych fantazji.
Wyznania Aleksa to przełomowy monolog w dziejach literatury amerykańskiej i światowej. Dla jednych stał się pokoleniowym manifestem. Inni zobaczyli w nim wspaniale ironiczny tekst, w którym tyrady na temat seksualności nie wykluczają rozważań o polityce i religii. Portnoy – postać stworzona pół wieku temu – wszedł do kanonu literackich bohaterów, ale nadal pozostaje młody. Zastanawia, drażni, pobudza do myślenia.
Kompleks Portnoya znalazł się na liście stu najlepszych anglojęzycznych powieści XX wieku sporządzonej przez Modern Library i na liście stu najlepszych anglojęzycznych powieści lat 1923–2005 magazynu Time.
W 1997 roku Philip Roth otrzymał nagrodę Pulitzera za powieść American Pastoral. W 1998 został w Białym Domu uhonorowany odznaczeniem National Medal of Arts, a w 2002 najwyższym wyróżnieniem Amerykańskiej Akademii Sztuk Pięknych i Literatury – Gold Medal in Fiction, wcześniej przyznanego takim pisarzom jak m.in. John Dos Passos, William Faulkner i Saul Bellow. Roth dwukrotnie otrzymał National Book Award, w 1960 za swą pierwszą książkę, Goodbye, Columbus, i w 1996 za Sabbath’s Theater. Również dwukrotnie przyznano mu National Book Critics Circle Award i aż trzy razy PEN/Faulkner Award. W 2005 roku książka The Plot Against America została wyróżniona nagrodą Amerykańskiego Stowarzyszenia Historyków jako „wybitna powieść historyczna o tematyce amerykańskiej wydana w sezonie 2003–2004, a także nagrodą imienia W.H. Smitha jako Najlepsza Książka Roku. Nagrodę tę przyznano Rothowi już po raz drugi, jako pierwszemu pisarzowi w czterdziestosześcioletniej historii tej nagrody.
W 2005 roku Roth został trzecim żyjącym pisarzem amerykańskim, którego dorobek opublikowano w prestiżowej serii Library of America. W kolejnych latach otrzymał nagrody PEN/Nabokov Award (2006) i PEN/Bellow Award (2007). W roku 2011 w Białym Domu odebrał National Humanities Medal, a także został czwartym laureatem nagrody Man Booker International Prize. W 2012 uhonorowano go najwyższym wyróżnieniem hiszpańskim – nagrodą Księcia Asturii, a w 2013 otrzymał najwyższe odznaczenie francuskie, Order Komandora Legii Honorowej.
Philiph Roth Kompleks Portnoya
Premiera: 4 grudnia 2014 roku
Wydawnictwo Literackie
