Tadeusz Nyczek o życiu teatru i teatrze życia

29 stycznia w Wydawnictwie Literackim ukaże się książka Tadeusza Nyczka Nawozy sztuczne dla artystów i sprzątaczek – zbiór felietonów, esejów, opowiadań, portretów ludzi, małych traktatów o sztuce, życiu teatru i teatrze życia.

Tadeusz Nyczek, „Nawozy sztuczne dla artystów i sprzątaczek” – okładka (źródło: materiały prasowe)

Nawozy sztuczne to najnowszy zbiór felietonów krytyka literackiego i teatralnego Tadeusza Nyczka. Pisane w latach 2008–2014 teksty traktują o rzeczach rozmaitych. Łączy je jednak główny bohater – teatr. Autor, wybitny badacz, a może przede wszystkim widz, przybliża rozmaite wydarzenia teatru ostatnich lat – i dziesięcioleci. Sięga do przeszłości, wraca do losów legendarnego już Przekroju i do przyjaźni z twórcami.

Wydarzenie teatralne jest często dla autora tylko punktem wyjścia do przenikliwych spostrzeżeń na temat współczesności. Za swobodnym tokiem myśli, która w poszukiwaniu inspiracji nie waha się wyjść daleko poza teatralną salę, da się wyczuć pragnienie, by skłonić czytelnika do zastanowienia się nad wyzwaniami, które stoją przed sztuką i artystą dzisiaj.

Teksty z tomu Nawozy sztuczne były publikowane na łamach miesięcznika Dialog.

Polski powojenny teatr bywał najlepszy, kiedy albo prawdziwie się spierał z rzeczywistością, albo kiedy poszukiwał nowych języków sztuki, żeby wyrazić niewyrażalne: głębinowe ludzkie mity, cierpienie, piękno, cud istnienia. Coraz częściej przekraczał rampy i bariery, wychodził z budynków, szukał bezpośredniego porozumienia z samym życiem. Krytyków — nie wszystkich, bez przesady — też najbardziej ciekawiły pogranicza i przekroczenia, tam było najwyżej i najciekawiej. Sam do nich należałem.

Biada jednak teatrowi, jeśli życie okaże się ciekawsze, bardziej ekscytujące. Niejeden krytyk, zawiedziony w swojej miłości do sztucznych światów, wybierał w końcu ten prawdziwy i porzucał zawód komentatora sceny. Felietony, które przez ostatnie kilka lat, w nowej rzeczywistości, pisałem do nowego Dialogu, są najlepszym dowodem tych pokus wychodzenia z teatru w nie-teatr. Czasem bardzo daleko od teatru.

Z eseju Kompot z jabłek

Tadeusz Nyczek – urodzony 1 sierpnia 1946 roku w Krakowie. Krytyk literacki, teatralny i plastyczny. Studiował polonistykę na UJ oraz reżyserię dramatu w PWST w Warszawie. Eseje, artykuły i recenzje publikował m.in. w Twórczości, Studencie, Życiu Literackim, Miesięczniku Literackim, Dialogu, Teatrze, Arce, Gazecie Wyborczej, Przekroju. Był współzałożycielem niezależnego wydawnictwa ABC oraz galerii sztuki Inny Świat. Od 1984 roku wykładowca na Wydziale Reżyserii krakowskiej PWST. Od 2012 kierownik literacki Teatru Ateneum w Warszawie.

Autor scenariuszy, okazjonalny reżyser widowisk teatralnych i telewizyjnych.

Ma w swoim dorobku kilkanaście książek o problemach literatury, teatru i malarstwa, m.in. Pełnym głosem. Teatr studencki w Polsce 1970–75 (1980); Powiedz tylko słowo. Szkice literackie wokół Pokolenia 68 (1985); Lakierowanie kartofla i inne teksty teatralne (1985); Emigranci (1988); Zdzisław Beksiński (1989); Rozbite lustro. Teksty przy teatrze (1991); Plus nieskończoność. Trzy tercety krytyczne na poezję, teatr i malarstwo (1997); Alfabet teatru dla analfabetów i zaawansowanych (2002); Kos. O Adamie Zagajewskim (2002); ); Tyle naraz świata. 27 x Szymborska (2005); Lektury obowiązkowe (2005); Salon Niezależnych. Dzieje pewnego kabaretu (2008), Po co jest sztuka? Rozmowy z pisarzami (2012).